Jared Kushner je u Davosu predstavio „master plan” obnove Gaze koji predviđa luksuzne primorske zone, stambene kule i aerodrom, ali je izrađen bez konsultacija sa Palestincima. Mapa otkriva da bi realizacija podrazumevala uklanjanje velikog dela postojećih kvartova, istorijskih lokaliteta i izbegličkih kampova. Nisu razjašnjeni finansiranje, smeštaj raseljenih ili pravna pitanja vlasništva, dok stručnjaci upozoravaju na tehničke i političke probleme plana.
Kushnerov „master plan” za Gazu: Luksuzna vizija koja briše postojeći grad
(Al Jazeera)
Na Svetskom ekonomskom forumu u Davosu Jared Kushner, nekretninski investitor i savetnik nekadašnje američke administracije, predstavio je „master plan” za posleratnu obnovu Gaze. Predlog, prikazan preko AI-rendera i kolorisanih mapa, obećava stambene kule, podatkovne centre, primorska odmarališta, parkove, sportske sadržaje i aerodrom — ali je izrađen bez konsultacija sa Palestincima.
Šta plan predviđa
Prezentovana mapa jasno pokazuje da predložena rekonstrukcija zahteva uklanjanje velikog dela postojećih četvrti, izbegličkih kampova i istorijskih lokaliteta. Autorima plana, kako je prikazano, treba gotovo ravna površina za masovnu gradnju luksuznih zona i infrastrukturnih projekata koji bi drastično promenili urbani identitet Gaze.
„Nema plana B,” rekao je Kushner uz AI-generisane vizualizacije, dok je Donald Trump isticao potencijal „prelepog zemljišta uz more”.
Otvorena pitanja i kritike
Glavne kritike se odnose na to što plan ne odgovara na ključna pitanja: ko će finansirati obnove, gde će stotine hiljada raseljenih ljudi živeti tokom predviđene dve do tri godine gradnje i kako će se rešiti vlasnička i zemljisna prava. Nema ni jasne politike u vezi političke budućnosti Palestinaca niti garancija kraja okupacije.
Stručnjaci upozoravaju da je plan u veliki razmeri urbanistička i inženjerska fantazija. Ali A. Alraouf opisuje pristup kao „vegasifikaciju” Gaze — pretvaranje organičnog gradskog tkiva u ograđene zajednice namenjene određenom ekonomskom sloju. Inženjeri dodatno napominju da je podloga pretrpana ruševinama i da mase šuta otežavaju, pa i onemogućavaju, bezbednu izgradnju visokih solitera bez prethodnog ozbiljnog saniranja terena.
Humanitarni i politički kontekst
Prezentacija stiže usred razaranja koje su u sukobu izazvane masivnim gubicima i uništenjem: kako se navodi, tokom više od dve godine sukoba Izrael je uništio ili oštetio preko 80% zgrada u Pojasu Gaze, razorivši bolnice, univerzitete i vitalne komunalne službe. Broj stradalih Palestinaca u tekstu je naveden na više od 71.000, a procenjeni obim ruševina oko 68 miliona tona.
Analitičari poput Sultana Barakata i Tamera Qarmouta ukazuju da su Palestinci bili isključeni iz procesa planiranja i ističu rizik da predloženi projekti služe strateškim interesima okupacije, a ne lokalnom stanovništvu. Mnoge navedene lokacije na mapi obuhvataju istorijske i kulturne znamenitosti (Stari grad Gaze, Barquq Castle) i velike izbegličke kampove (Jabalia, Maghazi, Nuseirat, Shati i dr.).
Zaključak
Dok plan u sebi sadrži elemente urbane obnove i zelenih površina, bez pravno-političkih garancija, finansijskog okvira i uključivanja lokalne populacije on ostaje pretežno vizuelna i politički problematična vizija. Pitanja o sudbini postojećeg stanovništva, vlasništvu nad zemljom i stvarnoj nameni novog izgleda Gaze ostaju bez odgovora.
US businessman Jared Kushner speaks as a ‘Gaza Timeline’ is displayed on a giant screen at the ‘Board of Peace’ meeting during the World Economic Forum (WEF) annual meeting in Davos, on January 22, 2026 [Mandel Ngan/AFP]
(Al Jazeera)
(Al Jazeera)
Smoke rises over buildings as Israeli air attacks hit the Remal neighbourhood of Gaza City, Gaza, October 9, 2023 [Ali Jadallah/Anadolu Agency]
A view of the Great Omari Mosque, which was damaged by Israeli shelling during the war, where Palestinians perform Friday prayers, in Gaza City, November 21, 2025 [Dawoud Abu Alkas/Reuters]
The sun sets over a heavily damaged area of Jabalia, in the northern Gaza Strip, on November 7, 2025 [AFP]
Tents housing displaced Palestinians stretch across the coastal sands of al-Mawasi, Gaza Strip [Mohamed Soulaimane/Al Jazeera]
Pomozite nam da budemo bolji.
