Meloni i Merz su u Rimu potpisali partnerski sporazum koji jača italijansko-nemačku saradnju u oblasti odbrane, migracija i trgovine. Sporazum označava pomeranje političkog centra unutar EU u trenutku kada se francuski uticaj suočava sa unutrašnjim izazovima. Njihov savez podstiče pragmatičniji, transatlantski orijentisan pristup i cilj mu je da ubrza evropsku stratešku autonomiju i smanji birokratiju.
Meloni i Merz: Novi italijansko-nemački savez koji menja „motor Evrope“
Friedrich Merz, the German chancellor, towers over Giorgia Meloni, the Italian PM, as they sign their partnership pact - Marco Iacobucci/Shutterstock
Giorgia Meloni i Friedrich Merz sve više oblikuju novu osovinu moći u Evropskoj uniji, podsećajući da su Pariz i Berlin — tradicionalni "motor Evrope" — suočeni sa promenama političke težine. Njihov nedavni pakt u Rimu obuhvata saradnju u odbrani, migracijama i trgovini i podstiče ideju jače, pragmatičnije i konkurentnije Evrope.
Giorgia Meloni has come to be seen as a more reliable partner for Berlin as Emmanuel Macron struggles with domestic politics - (AP Photo/Thibault Camus
Neočekivano partnerstvo
Sastanak između 49-godišnje italijanske premijerke i 70-godišnjeg lidera nemačke CDU bio je simbol promena: od politčkih stereotipa do stvarnog preplitanja interesa. Iako Meloni potiče iz pokreta koji kritičari povezuju s desnicom, Berlin je u njoj prepoznao stabilnog i pragmatičnog partnera u trenutku kada francuski uticaj — kako navode sagovornici iz diplomatije — slabi.
Political and economic instability under Emmanuel Macron’s rule have forced German chancellor Friedrich Merz to turn to Rome - Christian Mang/Getty Images
Prioriteti sporazuma
Pakt Italije i Nemačke fokusiran je na tri ključne oblasti:
- Odbrana: povećanje industrijske saradnje i jačanje evropskih kapaciteta, uz planove za rast izdvajanja za odbranu u Nemačkoj i jačanje vojnih sposobnosti kod obe države.
- Migracije: strožija politika dolazaka, brže procedure za azil i deportacije, te saradnja na sporazumima o vraćanju sa državama severne Afrike i drugim partnerima.
- Trgovina i industrija: zajednički nastupi na globalnom tržištu, smanjenje birokratije u okviru jedinstvenog tržišta i promovisanje strateške autonomije EU.
Ekonomija, statistika i realnosti
Ekonomije Italije i Nemačke su međusobno čvrsto povezane: bilateralna razmena vredela je oko 153 milijarde € u 2024. godini, a međusobna ulaganja prelaze 100 milijardi €. Istovremeno, Francuska beleži unutrašnje izazove — sporiji rast i rast javnog duga — što pojačava nemačku potrebu za pouzdanim partnerima u evrozoni.
Expatriate Syrians celebrate the fall of the Assad regime in Berlin in December 2024. Germany took in over a million refugees from the war - Omer Messinger/Getty Images
Ključne brojke iz članka: procenjena rast BDP-a u 2024. je ~0,9% za Francusku, ~0,8% za Italiju i ~1,2% za Nemačku; prognoze javnog duga do 2027. iznose približno 120% za Francusku i 137,2% za Italiju, dok se u Nemačkoj očekuje oko 67%.
Emmanuel Macron took a far more confrontational stance toward Washington over the Greenland crisis than other EU leaders - Denis Balibouse
Migraciona politika i "Tvrđava Evropa"
Meloni je snažno lobirala za restriktivnije pristupe azilu i postigla sporazume sa zemljama poput Albanije i severnoafričkih država, dok je Merz preuzeo oštriji stav nego prethodna nemačka politika otvorenih granica. Zajedno podržavaju brže procedure vraćanja i manje prismotreno postupanje u pogledu dolazaka, što je ujedinilo deo centralno-desnih lidera u EU.
2025 Pride celebrations in Berlin. Mr Merz backed plans to prevent the flying of the LGBTQ+ flag from the Bundestag building - JOHN MACDOUGALL/AFP via Getty Images
Bezbednost i partnerstva
Obe države podržavaju Ukrajinu i zagovaraju jaču evropsku odbrambenu industriju. Italija ima više aktivnog vojničkog osoblja u odnosu na Nemačku (oko 165.500 naspram 64.000), dok Nemačka planira značajno povećanje odbrambenih izdataka. Istovremeno, Berlin i Rim ostaju jasno transatlantski orijentisani i ne žele potpunu distancu od SAD po pitanju bezbednosti i nabavke naoružanja.
Politički ton i kulturne razlike
Merz i Meloni dele konzervativne poglede na socijalna pitanja i kritiku "prekomerne birokratije" iz Brisela. U isto vreme, evropski establišment — naročito iz Pariza — upozorava da promena akcenta između glavnih centara moći ne znači potpunu zamenu francusko-nemačke saradnje, koja ostaje temelj Unije.
Kako je rekao jedan EU diplomat: "Meloni i Merz će se neko vreme pratiti — ne zamenjuju motor, ali ga pomeraju."
Šta to znači za Evropu?
Dogovor Rima i Berlina signalizira pomeranje političkih saveza unutar EU i mogućnost funkcionalnijeg jedinstva oko zaštite granica, industrijske politike i odbrane. Za Srbiju i region to znači posmatranje novih prioriteta u Briselu koji mogu uticati na trgovinske tokove, migracione rute i bezbednosne inicijative u narednim godinama.
Napomena: Članak sumira javne izjave i dostupne ekonomske pokazatelje iz 2024—2027. (procene) i prenosi analize diplomata i analitičara koje su iznete u originalnom tekstu.
Pomozite nam da budemo bolji.
