U Zoni isključenja u Černobilju istočne drvenaste žabe (Hyla orientalis) imaju tamniju kožu zbog povećane proizvodnje melanina, koji apsorbuje i rasipa oštećenja od zračenja. Pregled u časopisu Dose-Response povezuje ovaj spoljni odgovor sa ćelijskim adaptacijama zabeleženim kod ljudi u područjima sa visokim prirodnim pozadinskim zračenjem, kao što je Ramsar. Autori smatraju da oba primera pokazuju adaptivnu otpornost koja može pomoći u razvoju radiobiologije i medicine za svemirske misije.
Žabe iz Černobilja Postaju Tamnije — Melanin Im pomaže Da Se Suprotstavi Zračenju
Frogs at Chernobyl Are Getting Darker in Real Timenerv1818 / Imazins - Getty Images
U Zoni isključenja u Černobilju istraživači su zabeležili neobičnu i vizuelno upečatljivu promenu: istočne drvenaste žabe (Hyla orientalis) imaju znatno tamniju kožu nego primerci van zone. Novi pregled naučnih radova povezuje ovu adaptaciju sa sličnim, ali ćelijskim odgovorima na hronično izlaganje zračenju kod ljudi u drugim delovima sveta.
Šta su naučnici otkrili
Studija iz 2022. godine ukazala je da tamnija koža žaba proizilazi iz povećane proizvodnje melanina — pigmenta koji može apsorbovati i rasipati energiju jonizujućeg zračenja, smanjujući oštećenje tkiva. Autori sugerišu da je, tokom više od deset generacija od havarije 1986, prirodna selekcija favorizovala jedinke sa većim nivoima melanina.
„Tamnije žabe bi preživele zračenje i uspešnije se razmnožavale,“ napisali su istraživači u tekstu za The Conversation.
Poređenje sa ljudskim populacijama iz oblasti visokog pozadinskog zračenja
Pregledni rad objavljen u časopisu Dose-Response upoređuje prilagođavanja viđena u Černobilju sa primerima ljudi koji žive u regionima sa prirodno visokim nivoima pozadinskog zračenja. Primer je Ramsar u Iranu, gde lokalne tačke dostižu do ~260 mSv godišnje — vrednost znatno iznad radnih limita za izložene radnike.
Studije, uključujući jednu iz 2002. godine, zabeležile su kod stanovnika Ramsara manji broj hromozomskih aberacija i pojačanu aktivnost mehanizama za popravku DNK. Slične adaptivne promene zabeležene su i u delovima Kerale (Indija) i Guarapari (Brazil).
Šta to znači za biologiju i medicinu
Autori pregleda ističu paralelu: dok žabe pokazuju očiglednu, spoljašnju adaptaciju (više melanina), ljudi u nekim prirodno radioaktivnim područjima razvili su unutrašnje, ćelijske mehanizme otpornosti. Obe strategije ukazuju na sposobnost živih bića da se prilagode hroničnom stresu izazvanom zračenjem.
Potencijalne primene
Razumevanje ovih prirodnih prilagođavanja može doprineti napretku u radiobiologiji, zaštiti od radijacije i medicini u uslovima svemirskih letova. Međutim, autori takođe upozoravaju da treba izbegavati pojednostavljena tumačenja: visok nivoi zračenja i dalje imaju štetne efekte u mnogim kontekstima, i potrebna su dodatna istraživanja da bi se razjasnili mehanizmi, ograničenja i moguće primene.
Zaključak: Tamnjenje kože žaba u Černobilju i poboljšane ćelijske reakcije ljudi iz visokozračenih regiona predstavljaju primere adaptivne evolucije i ćelijske prilagodljivosti. Dalja istraživanja tih mehanizama mogu imati važne implikacije za zdravlje i tehnologije zaštite od zračenja.
Pomozite nam da budemo bolji.
