Nova analiza fosila Prototaxites iz nalazišta Rhynie chert (Škotska) pokazuje da ovaj organizam star oko 400 miliona godina nema tipične biomarkere gljiva (hitin, glukan) i da poseduje strukturalne osobine nepoznate današnjim grupama. Istraživanje obuhvata tri fosila i sugeriše mogućnost da Prototaxites predstavlja nepoznat oblik višestaničnog života. Međutim, naučnici upozoravaju da je uzorak ograničen i da su potrebna dalja istraživanja.
Tajanstveni Prototaxites: Drevni 9‑metarski div Koga Nauka Još Ne Može Da Svrsta
An artist's impression of what Prototaxites may have looked like 400 million years ago. - Matt Humpage
Pre oko 400 miliona godina, mnogo pre pojave stabala i dinosaura, na kopnu je stajao organizam koji je izgledao kao praistorijski monolit. Fosili poznati pod imenom Prototaxites dostižu i do oko 9 metara visine, a nova analiza sugeriše da se ovaj gigant ne uklapa lako ni u jednu od poznatih skupina — biljke, životinje ili tipične gljive.
Šta su naučnici uradili?
Istraživači predvođeni Corentinom Loronom ispitali su tri primerka Prototaxites iz izuzetno dobro očuvanog nalazišta Rhynie chert u blizini Aberdina (Škotska). Zahvaljujući izvanrednom očuvanju, moguće je detektovati hemijske tragove starih molekula — tzv. biomarkere — koji govore o originalnom sastavu tkiva.
A 410 million year-old Protaxities fossil, discovered in Rhynie, Aberdeenshire, Scotland. - Neil Hanna
“Imamo potpise koji nas obaveštavaju o originalnom sastavu tih fosila, što znači da nisu previše izmenjeni geološkim procesima,” objasnio je Loron.
Ključni nalazi
Analize su pokazale da se biomarkeri iz Prototaxites razlikuju od biomarkera dobro poznatih fosilnih gljiva iz istog sloja stene. Dok su fosili gljiva sadržavali proizvode raspada hitina i glukana — tipične strukturne molekule gljiva — ti tragovi su izostali u Prototaxites uzorcima.
Pored hemije, i mikroskopske strukture su neuobičajene: u fosilima postoje tamne sferične zone sa složenim razgranatim unutrašnjim strukturama koje bi mogle služiti za transport vazduha, vode ili hranljivih materija, ali se ne poklapaju sa poznatim obrascima u gljivama ili biljkama.
From right, researchers Sandy Hetherington, Corentin Loron and Laura Cooper, who led the new study, at the Museum of Scotland's National Museums Collection Centre with some Prototaxites fossils. - Neil Hanna
Šta to znači?
Prema autorima studije, rezultati upućuju da Prototaxites možda predstavlja oblik višestaničnog života koji ne odgovara savremenim taksonomskim grupama. Ipak, naučnici naglašavaju oprez: uzorak je mali (tri fosila iz jedne lokacije) i ne obuhvata celokupnu raznolikost Prototaxites vrsta.
Kevin Boyce (Stanford) i Marc‑André Selosse (Prirodnjački muzej, Pariz) ocenili su da su analize vredne pažnje, ali podsećaju da je potrebno proučiti više vrsta i uzoraka pre nego što se donesu konačni zaključci. Nije poznato ni kako su ti organizmi bili ukorenjeni, niti da li su stajali uspravno tokom celog života.
“Ponekad je uplašujuće ne znati šta nešto jeste, ali to je i naučno uzbudljivo,” zaključio je Loron, najavivši dodatna istraživanja srodnih fosilizovanih cevčastih organizama.
Zaključak: Nova studija otvara mogućnost da je Prototaxites predstavnik dosad nepoznatog oblika već kompleksnog višestaničnog života, ali zbog ograničenog uzorka i potrebe za daljim dokazima, priča ostaje otvorena.
Pomozite nam da budemo bolji.
