JWST je napravio najdetaljniju mapu tamne materije do sada: 255 sati posmatranja regiona u sazvežđu Sextans dovelo je do identifikacije ~800.000 galaksija — deset puta više nego sa Zemlje i skoro dvostruko više nego Hubble. Mapa prikazuje kako tamna materija iskrivljuje prostor (gravitaciono sočenje) i potvrđuje njenu ključnu ulogu u formiranju struktura neophodnih za nastanak zvezda. Dalja, šira posmatranja planirana su uz pomoć teleskopa Roman.
JWST otkriva „nevidljivo skelište“ svemira — najdetaljnija mapa tamne materije do sada
Blue blobs represent invisible dark matter in this sliver of JWST's impressive new matter map. | Credit: NASA/STScI/J. DePasquale/A. Pagan
Korišćenjem svemirskog teleskopa James Webb (JWST), astronomi su izradili najdetaljniju mapu velikog dela tamne materije do sada, produbljujući razumevanje kako ova misteriozna supstanca oblikuje kosmičke strukture.
Tim je posmatrao region u sazvežđu Sextans ukupno 255 sati, snimivši vidljivu materiju — zvezde, galaksije i kosmičku prašinu — i identifikovao gotovo 800.000 galaksija. To je oko deset puta više nego što su u istom delu neba registrovali teleskopi sa Zemlje i skoro dvostruko više nego što je do sada uočio Hubble.
Na osnovu ovih detaljnih snimaka istraživači su potom rekonstruisali raspodelu tamne materije u tom području koristeći efekte gravitacionog sočiva — to jest, način na koji masa iskrivljuje prostor i menja putanju svetlosti prolazeće kroz njega.
Two maps showing the distribution of dark matter in the same region of sky, created using data from JWST in 2026 (right) and from Hubble in 2007 (left). Webb's higher resolution is providing new insights into how dark matter influences ordinary matter in the universe. | Credit: NASA/STScI/A. Pagan
"Ranije smo gledali mutnu sliku tamne materije," rekla je Diana Scognamiglio, astrofizičarka iz NASA-ine laboratorije Jet Propulsion Laboratory (JPL) i koautorka rada. "Sada vidimo nevidljivo skelište svemira u zadivljujućem detalju."
Ovakva mapa pomaže naučnicima da bolje prate kako se tamna materija vremenom grupisala i kako je ta raspodela podstakla nagomilavanje obične (barionske) materije u guste regione gde su se formirale prve zvezde i galaksije. Posmatranja dosledno ukazuju da je u svemiru otprilike pet puta više tamne materije nego obične materije.
Studija je objavljena 26. januara u časopisu Nature Astronomy. Autori najavljuju da će nastaviti mapiranje većih površina — u planu je korišćenje NASA-inog Nancy Grace Roman Space Telescope, koje bi trebalo da obuhvati područje približno 4.400 puta veće od regije proučavane ovim JWST snimcima, ali sa znatno manje prostorne rezolucije zbog šireg vidnog polja.
Ovo otkriće predstavlja važan korak u razumevanju uloge tamne materije u istoriji svemira i pruža osnovu za dalja, šira mapiranja koja će spojiti izuzetnu rezoluciju JWST‑a sa velikim pregledom koji će omogućiti Roman.
Pomozite nam da budemo bolji.
