Međunarodni tim je u sistemu LHS 1903 otkrio redosled planeta koji krši uobičajene teorije: stjenovita — gasovita — gasovita — stjenovita. CHEOPS je otkrio četvrtu, udaljenu stjenovitu planetu, što navodi istraživače da razmotre mogućnost da su se planete formirale "jedna po jedna" u okruženju osiromašenom za gas. Nalaz je objavljen u časopisu Science i poziva na preispitivanje modela formiranja planeta zasnovanih na našem Sunčevom sistemu.
Astronomi zatečeni: "unutra‑napolje" raspored planeta otkriven u sistemu LHS 1903
This artist's impressions shows the unusual set up of the solar system around the LHS 1903 star (Handout)(Handout/ESA/AFP)
Međunarodni tim astronoma otkrio je neobičan raspored planeta u sistemu oko crvenog patuljka LHS 1903 koji ruši uobičajene pretpostavke o nastanku planeta. Posmatranja evropskog svemirskog teleskopa CHEOPS otkrila su četvrtu, udaljenu stjenovitu planetu, pa je konačni redosled u sistemu: stjenovita — gasovita — gasovita — stjenovita.
Neobičan redosled koji zbunjuje naučnike
U našem Sunčevom sistemu bliže zvezdi nalaze se male, stjenovite planete, dok su dalje gasni džinovi — obrazac koji je dugo smatran opštim modelom formiranja planeta. Sistem LHS 1903 dovodi tu pretpostavku u pitanje jer pokazuje „unutra‑napolje“ raspored koji nije očekivan prema standardnim teorijama.
Merenja i otkriće
Prethodna posmatranja sa nekoliko teleskopa već su identifikovala tri planete oko ovog hladnijeg i slabije sjajnog crvenog patuljka: najbliža je stjenovita, a slede dve gasovite, što je u skladu sa očekivanjima. Međutim, detaljna analiza podataka CHEOPS‑a otkrila je četvrtu planetu koja kruži dalje od te dve gasovite — i ona je stjenovita.
Thomas Wilson, vodeći autor studije objavljene u časopisu Science, kaže: "To čini ovaj sistem unutra‑napolje, sa rasporedom: stjenovita — gasovita — gasovita — pa ponovo stjenovita. Stjenovite planete obično se ne formiraju toliko daleko od svoje zvezde."
Moguća objašnjenja
Nakon što su isključili više scenarija (poput migracije planeta ili grešaka u merenjima), istraživači su predložili alternativu: planete u ovom sistemu mogle su da nastaju ne istovremeno, već "jedna po jedna". Po toj ideji, kada je četvrta planeta nastala, protoplanetarni disk je već mogao biti osiromašen za gas, pa je formiran stjenoviti svet bez velike atmosfere.
Prema dominantnim teorijama, planete se oblikuju istovremeno u protoplanetarnom disku, gde jezgra koja brzo rastu mogu da zadrže gustu atmosferu i postanu gasni džinovi. Nalaz u LHS 1903 sugeriše da proces može biti dinamičniji i raznovrsniji nego što se ranije mislilo.
Širi kontekst
Od 1990‑ih astronomi su otkrili više od 6.000 egzoplaneta, najčešće metodom prolaza — beleženjem sitnih promena u sjaju zvezde dok planeta prolazi ispred nje. Kako raste broj različitih tipova planeta i sistema, istraživači, uključujući Isabel Rebollido iz Evropske svemirske agencije, ističu da moramo preispitati i obogatiti naše teorije o nastanku planeta.
Ovo otkriće ne samo da baca novo svetlo na formiranje planeta oko crvenih patuljaka u debelom disku Mlečnog Puta, već podstiče dalja posmatranja i modelovanje kako bi se razjasnili procesi koji vode do tako neobičnih arhitektura planetarnih sistema.
Pomozite nam da budemo bolji.
