Kratko: Komet C/2024 E1 (Wierzchoś), otkriven u martu 2024., postao je jasno vidljiv nakon periheliona; JWST je u komi detektovao velike količine CO2. Preliminarna procena jezgra iznosi oko 13,7 km, ali ta vrednost još nije potvrđena. Zbog hiperbolne putanje i gravitacione interakcije tokom prolaza, najveća verovatnoća je da će komet biti izbačen iz Sunčevog sistema i nastaviti da luta međuzvezdanim prostorom.
Vidljivi „zeleni“ komet C/2024 E1 (Wierzchoś): Prolazi pored Zemlje 17. februara i verovatno će biti izbačen u međuzvezdani prostor
Comet Wierzchoś has begun to rapidly brighten as it approaches its closest point to Earth on Feb. 17. This image, captured on Jan. 26, also highlights the iceball's rare green glow and lengthy tail. | Credit: Gerald Rhemann
U noćnom nebu pojavljuje se upečatljiv "zeleni" komet C/2024 E1 (Wierzchoś) — objekat koji je otkrio poljski astronom Kacper Wierzchoś u martu 2024. pomoću teleskopa prečnika 1,5 m na opservatoriji Mount Lemmon. Komet je od tada proučavan i pomoću Svemirskog teleskopa James Webb (JWST), koji je u komi identifikovao značajne količine ugljen-dioksida (CO2).
Veličina jezgra je preliminarno procenjena na približno 13,7 km (oko 8,5 milja) prečnika prema prvim analizama JWST podataka, ali novije, još nepeer‑review studije sugerišu da ta vrednost može biti preuveličana. Važno je naglasiti da konačna procena zahteva dodatne analize i recenziju.
Comet Wierzchoś has likely been set on a one-way trajectory out of the solar system after its recent solar slingshot. | Credit: NASA/JPL/Small-Body Database Lookup
Orbita i sudbina kometa: C/2024 E1 potiče iz Oortovog oblaka i prati hiperbolnu (nevezanu) putanju. To znači da najverovatnije prvi put dolazi u unutrašnji Sunčev sistem, a gravitacioni „šraf“ pri sadašnjem prolazu verovatno će mu dodeliti dovoljnu brzinu da ga trajno izbaci iz Sunčevog sistema i pošalje u međuzvezdani prostor. Ipak, proces zvaničnog napuštanja može potrajati decenije ili vekove dok komet ne pređe dovoljno daleko.
Ključne tačke prolaza: Komet je prošao perihelion (najbliža tačka Suncu) 20. januara, približno 52 miliona milja (~84 miliona km) od Sunčeve površine. Najbliži položaj prema Zemlji očekuje se 17. februara, na udaljenosti od oko 94 miliona milja (~151 milion km) — otprilike iste razmere kao udaljenost Zemlje od Sunca.
3I/ATLAS made headlines last year as it zoomed through the inner solar system. It was photographed by multiple spacecraft across our cosmic neighborhood. | Credit: NASA/Goddard/LASP/CU Boulder/JPL-Caltech/University of Arizona/Southwest Research Institute/Lowell Observatory/Qicheng Zhang/ASU/MSSS
Izgled i posmatranje: Nakon periheliona komet je značajno pojačao sjaj i razvio dugu „rep“ od gasa i prašine, što je omogućilo spektakularne snimke astrofotografa, među kojima su i fotografije Geralda Rhemanna snimljene iz Namibije. Mnogi snimci pokazuju kominu zelenkastu boju, koja se često povezuje sa molekulima kao što su CN i diatomni ugljenik ili sa bogatim sadržajem ugljen‑dioksida, iako potpuni spektroskopski prikaz boje još nije finaliziran.
Komet neće postati dovoljno sjajan da bude široko vidljiv golim okom, ali je lako uočljiv dobrim amaterskim teleskopom ili dvogledom. Sa severne hemisfere najbolje se prati sledećih nedelja iznad jugozapadnog horizonta nakon zalaska Sunca, u predelu sazvežđa Skulptor; iz južne hemisfere vidljivost će biti još povoljnija. Za precizne vremenske prozore i koordinatne pozicije preporučuju se sajtovi kao što su TheSkyLive.com i EarthSky.org.
Comet Wierzchoś was first spotted in March 2024. This photo was captured by the Zwicky Transient Facility at California's Palomar Observatory on Sept. 14, 2025. | Credit: NASA/JPL-Caltech/IRSA/ZTF
Uporedni kontekst: 3I/ATLAS
Scenarij izbacivanja u međuzvezdani prostor podseća na nedavni prolaz međuzvezdanog kometa 3I/ATLAS, koji je ranije bio fotografisan u našem sistemu nakon što ga je najverovatnije izbacila njegova matična zvezda. Dok je 3I/ATLAS izazvao brojne spekulacije, dostupni podaci snažno ukazuju da su oba objekta prirodni kometi, a ne veštački objekti.
Šta očekivati dalje: Ako bude izbačen, C/2024 E1 može provesti milione ili milijarde godina lutajući Mlečnim putem i povremeno prolazeći kroz druge zvezdane sisteme. U međuvremenu će astronomi nastaviti sa posmatranjima kako bi poboljšali procene veličine jezgra, sastav kome i dinamiku putanje.
Izvori informacija uključuju posmatranja JWST-a, izveštaje Space.com, Spaceweather.com, EarthSky i astronomske fotografije amatera. Za praktične savete o posmatranju posetite TheSkyLive.com.
Pomozite nam da budemo bolji.
