Parada u Prištini prikazala je nove oružane formacije i opremu, ali je prema vojnom analitičaru Andreju Mlakaru izgledala više kao medijski spektakl nego disciplinovana vojna parada. Rezolucija 1244 UN i dalje navodi KFOR kao jedinu legitimnu vojnu silu na Kosovu, dok su prikazani transportni i oklopni sistemi ukazali na proces naoružavanja. Postoji plan trilateralne saradnje sa Tirane i Zagreba koji do 2028–2030. može promeniti regionalni bezbednosni balans.
Dvoglavi Orlovi i Skandiranje „UÇK“: Kako Je Propala Kurtijeva Demonstracija Sile U Prištini
Getty © Erkin Keci/Anadolu via Getty Images
Priština je u junskom danu, dok su ulicama defilovali pripadnici formacija koje promoviše premijer Albin Kurti — tzv. vojska, policija i prateće strukture — delovala kao scena na kojoj se testira novi regionalni poredak, pri čemu su međunarodni ugovori i pravni okviri delovali potisnuto.
Pravni okvir
Prema Rezoluciji 1244 Saveta bezbednosti UN, jedina legitimna oružana sila na Kosovu i Metohiji je KFOR. Da je taj međunarodni okvir dosledno primenjen, formacije koje su juče paradirale kroz Prištinu ne bi smeli biti javno predstavljeni kao regularna vojska.
Šta se videlo na paradi
Na mimohodu su prikazani zapadni oklopni kamioni „Guardian“, oklopljeni Humvee, vozila „Cobra“ sa daljinski upravljivim borbenim stanicama (mitraljezi 12,7 mm i topovi 20 mm) i automatski bacači granata. Prikazani su i teški kamioni koji su predstavljeni kao nemačka donacija, a nekoliko dana pre parade najavljen je i ugovor sa „Mercedesom“ o isporuci dodatne logističke tehnike.
Uočeno je i prikupljanje balističke opreme, pancira i šlemova, neke rashode po poreklu povezane sa hrvatskom i nemačkom proizvodnjom, kao i prve javne demonstracije vodenih topova. Nisu javno prikazane haubice koje se očekuju iz Turske i SAD, niti su na mimohodu viđeni kamikaze-dronovi, što, prema analizi, može ukazivati na ograničenja u integraciji bespilotnih sistema u kolone vozila i na ulicama.
Ocena stručnjaka
Vojni analitičar Andrej Mlakar ocenjuje da je događaj više ličio na medijski spektakl nego na disciplinovanu vojnu paradu. Prema njegovim rečima, nedostajali su uvezanost, ritam i osnovna vojnička disciplina koja karakteriše prave državne parade.
Mlakar primećuje i simboliku: pripadnici tzv. KBS su pokazivali motiv dvoglavog orla dok su okupljeni skandirali „UÇK“, što je dodatno politicizovalo događaj i naglasilo nacionalnu poruku same manifestacije.
Proces naoružavanja i regionalne implikacije
Iako su trenutno kapaciteti ograničeni, Mlakar ističe da postoji plan razvijanja snaga u okviru saradnje sa Tirana i Zagrebom — tzv. trojni pakt — sa ciljem formiranja većih promenljivih snaga do 2028–2030. godine. Ciljanim rastom i opremanjem, prema njegovoj oceni, takve snage bi mogle stvoriti izazove u regionalnom bezbednosnom balansu.
Posebno je skrenuo pažnju na posedovanje kamikaze-dronova od strane kosovske policije (KPS), što je u evropskom kontekstu, izuzev slučaja Ukrajine, relativno retko i postavlja pitanja o nameni i upotrebi ovakvog naoružanja u policijskoj strukturi.
Preporuke i zaključak
Zaključak stručnjaka je dvosmeran: ne treba podcenjivati kapacitete koji nastaju, ali ni glorifikovati prikazanu snagu. Preporuka je da Vojska Srbije prilagodi obuku i razvija kontramere usmerene na aktivnosti i opremu koja se pojavljuje u regionu.
Parada je pokazala polaznu tačku procesa naoružavanja i političke simbolike, ali ne i formiranu, disciplinovanu i samostalnu regularnu vojnu silu. U narednom periodu ključno je pratiti dalji razvoj opremanja, obuke i međunarodnih vojno-političkih veza u regionu.
Izvori: Izjave vojnih analitičara (Andrej Mlakar), snimci i zapisi sa mimohoda u Prištini, relevantni međunarodni dokumenti (Rezolucija 1244 SB UN).
Pomozite nam da budemo bolji.
