Posle pada režima porodice Asad, ramazanske televizije u arapskom svetu prikazuju serije koje otvoreno obrađuju zatvore, mučenja i prisilna nestajanja. Replika zatvora Saydnaya snimana je u napuštenoj tvornici sapuna kraj Bejruta, a produkcije koriste i istinite priče i dokumentarna svedočenja poput slučaja "Caesar". Porodice žrtava upozoravaju da tragediju treba tražiti pravdom, a ne samo dramatizacijom, dok serije takođe tematizuju pitanje izbeglica i libansko-sirijskih odnosa.
Ramazanske Serije Osvetljavaju Mračnu Stranu Asadovog Režima
Jordanian director Mohammed Lutfi (top L) instructs actors on set during the filming of the Arabic TV Series 'Al-Khuruj min al-Beir" (Going Out to the Well) in Zouk Mikhael, north of Beirut, on February 17, 2026 (Joseph EID)(Joseph EID/AFP/AFP)
Scena iz jedne od ovogodišnjih ramazanskih televizijskih serija prikazuje čuvara u sirijskom zatvoru kako viče na grupu okovanih, skupljenih zatvorenika — kadar koji odmah postavlja mračan ton za priče o eri porodice Asad.
Tokom više decenija vlasti porodice Asad, teme poput zatvora, mučenja, prisilnih nestanaka i izvršenja bile su tabu. Posle pada režima, te teme postaju predmetom novih televizijskih i filmskih projekata u arapskom svetu — često emotivnih i kontroverznih.
Filmska rekonstrukcija Saydnaye
Napuštena tvornica sapuna severno od Bejruta pretvorena je u repliku podrumskih prostorija i hodnika zatvora Saydnaya za seriju Going Out to the Well. Režiser Mohammed Lutfi kaže da je "za Sirijce Saydnaya mračno mesto, puno priča i sećanja".
Serija se bavi događajima iz 2008. godine, kada su se zatvorenici pobunili, preuzeli kontrolu nad objektom i ušli u pregovore sa sirijskim obaveštajnim službama. Saydnaya, jedan od najvećih vojnih zatvora u Siriji koji je držao i političke zatvorenike, i dalje je otvorena rana za mnoge porodice.
"Za Sirijce Saydnaya je mračno mesto, puno priča i priča," — Mohammed Lutfi, režiser.
Podaci, svedočenja i otpor porodica
Udruženje zatvorenika i nestalih osoba iz Saydnaye procenjuje da je oko 30.000 ljudi dovedeno u taj zatvor nakon izbijanja ustanka 2011. godine, a da je samo oko 6.000 izašlo nakon pada režima, prema podacima koji prate priče u seriji. Amnesty International opisao je Saydnayu kao "ljudsku klaonicu" zbog zabeleženih torture i prisilnih nestanaka.
Druga produkcija, Caesar, No Time, No Place, koristi dokumentarna svedočenja zasnovana na slikama i iskazima iz slučaja poznatog kao "Caesar". Međutim, Udruženje porodica iz slučaja "Caesar" oštro se protivi da se njihova tragedija pretvara u dramski materijal: "Pravda se traži na sudu, a ne u filmskim studijima," poručili su.
Izbeglice i libansko-sirijski kontekst
Serija Governorate 15 prati dvojicu bivših zatvorenika — Libanca i Sirijca — koji napuštaju Saydnayu i vraćaju se porodicama. Kroz njihove priče obrađuju se teme sirijskog uticaja u Libanu, izbegličke krize i socijalnih tenzija. Libanska autorka Carine Rizkallah podseća da je mnogima cilj bio sprečiti da Liban postane "petnaesta pokrajina Sirije".
Režiseri i producenti kažu da sada imaju više slobode da tematizuju bolne događaje iz perioda vladavine porodice Asad, ali istovremeno upozoravaju na etičke dileme — posebno kada su u pitanju prikazi stvarnih ljudi i sudbina koje su još uvek žive i ranjive.
Zaključak: Ramazanske serije donose otvoreniji dijalog o traumama koje su ostale iza višedecenijske vladavine — od rekonstruisanih zatvorskih scena do dokumentarnih svedočenja — ali istovremeno pokreću pitanje kako se tragedija žrtava i porodica koristi u umetnosti i javnoj memoriji.
Pomozite nam da budemo bolji.
