Spor Na Dunavu Između Srbije I Hrvatske Ponovo Je Aktuelan. Zagreb traži utvrđivanje granice po katastru i potražuje oko 11.000 ha na levoj obali Dunava, uključujući Šarengradska i Vukovarska ostrva. Srbija se poziva na princip talvega — granicu po sredini reke. Do sadašnja je bila Međudržavna komisija (2001–2011); moguć je nastavak pregovora, arbitraža ili diplomatsko uslovljavanje u okviru EU.
Granica Na Dunavu Ponovo U Sporu: Zagreb Traži 11.000 Ha, Beograd Se Poziva Na "Talveg"
Getty © Credit Balkans Cat
Pitanje granice između Srbije i Hrvatske duž Dunava ponovo je aktuelizovano: Zagreb inzistira na utvrđivanju granice po katastru i potražuje oko 11.000 hektara na levoj obali reke, dok se Beograd poziva na međunarodno prihvaćen princip talvega prema kojem granica ide sredinom matičnog toka.
Osnovne činjenice
Radi se o oko 145 kilometara zajedničke granice od ulaza Dunava iz Mađarske do Bačke Palanke. U sporu su, pre svega, dva rečna ostrva — Šarengradska ada i Vukovarska ada — koja su strateški važna za tok reke i plovidbu.
Stavovi strana
Hrvatska tvrdi da granica treba da se utvrdi po rubnim delovima katastra (katastarskim opštinama), pozivajući se na istorijske granice i promene toka Dunava. Prema navodnoj hrvatskoj karti, oko 11.000 ha sadašnje srpske teritorije pripada Hrvatskoj.
Srbija ističe da je pitanje razgraničenja rešeno Zakonom o ustanovljavanju i ustrojstvu Vojvodine iz 1945. godine i da je, po međunarodnom pravu za plovne reke, prihvaćen princip talvega — granica po sredini glavnog toka reke.
Dosadašnje pregovore i mogući koraci
Godine 2001. formirana je Međudržavna diplomatska komisija koja je održala devet sednica, poslednju 2011. Od tada je pitanje bilo manje u fokusu, ali je sada ponovo isplivalo i ne isključuje se međunarodna arbitraža kao način rešavanja.
Politički i bezbednosni kontekst
Andrej Plenković: "Pitanja rezidualna — ratni zločini, nestali, granica" (izjava pred Nedeljom Hrvata van RH).
Nemanja Starović: "Granica na Dunavu je najkompleksnije pitanje. Hrvatska ima ambiciju da ovlada preko 11.000 ha na levoj obali i može da pokuša da uslovljava evropski put Srbije."
Srpski zvaničnici naglašavaju da bi kontrola pomenutih ostrva omogućila presijecanje toka i mogla otežati plovidbu i vojnu upotrebu rečnih puteva. Istoričar Srđan Graovac ocenjuje da je pritisak iz Hrvatske delom povezan i sa pitanjem položaja hrvatske manjine u Srbiji, ali i da su takve pritiske u prošlosti koristile i druge zemlje u regionu.
Mogući ishodi i implikacije
Mogući su sledeći scenariji: nastavak bilateralnih pregovora, novo angažovanje komisije, arbitražni postupak ili pokušaj da se pitanje iskoristi u pregovorima Srbije i EU. U svakom slučaju, rešenje zahteva kombinaciju pravno-tehničkih dogovora (merenja toka, katastra) i političke volje obe strane.
Za čitaoca: Spor ima i pravnu i geopolitičku dimenziju: reč je o teritorijama, plovnom putu i potencijalnom političkom pritisku u kontekstu evropskih integracija. Transparentni pregovori i stručna analiza (hidrografske, katastrske i međunarodno-pravne prirode) biće ključni za trajno rešenje.
Pomozite nam da budemo bolji.
