Rat u Sudanu ozbiljno je ugrozio radnike i volontere u lokalnim dobrotvornim kuhinjama. Više od 100 radnika je ubijeno, a stvarni broj mogao bi biti znatno veći zbog otežanog prikupljanja podataka. Zatvaranje kuhinja ostavlja hiljade raseljenih porodica bez hrane, dok volonteri i dalje rade uprkos otmicama, pljačkama i prijetnjama.
Rat u Sudanu Ugrožava Radnike Dobrotvornih Kuhinja — Više Od 100 Ubijenih, Hiljade Bez Hrane
Farouk Abkar, a 60-year-old former charity kitchen worker who spent a year distributing grain and organizing lines at a charity kitchen in Zam Zam refugee camp in Sudan, peers from his home window in 6 October city, Egypt, Wednesday, Jan. 28, 2026. (AP Photo/Khaled el Fiqi)(ASSOCIATED PRESS)
Enas Arbab pobegla je iz zapadnog Darfura nakon što je njeno rodno mesto, el-Fasher, palo pod kontrolu paravojnih snaga. Odvela je samo jednogodišnjeg sina i nosi sećanje na oca, Mohameda Arbab, kojeg su, kako tvrdi, uhapsili i ubili pripadnici Rapid Support Forces (RSF) zato što je radio u dobrotvornoj kuhinji za raseljene.
Opasnosti za radnike humanitarnih kuhinja
Rat koji je izbio u aprilu 2023. između sudanske regularne vojske i RSF-a pretvorio je lokalne programe pomoći u potencijalne mete. Prema podacima Aid Workers Security baze i izjavama lokalnih organizacija, više od 100 radnika i volontera u dobrotvornim kuhinjama ubijeno je od početka sukoba — a stvarni broj najverovatnije je veći zbog otežanog prikupljanja podataka.
Farouk Abkar, a 60-year-old former charity kitchen worker who spent a year distributing grain and organizing lines at a charity kitchen in Zam Zam refugee camp in Sudan, and his daughter Halima sit at their home in 6 October city, Egypt, Wednesday, Jan. 28, 2026. (AP Photo/Khaled el Fiqi)(ASSOCIATED PRESS)
U oblastima intenzivnih sukoba, posebno u Darfuru, hrana i osnovne potrepštine su oskudne. Zajedničke javne kuhinje koje vode lokalne zajednice postale su ključna, ponekad i jedina, linija opstanka. Ipak, radnici tih kuhinja izlažu se otmicama, pljačkama, premlaćivanjima, pritvorima i ubistvima — često uz zahteve za otkupninom u rasponu od 2.000 do 5.000 dolara.
Podaci i regionalne razlike
Salah Semsaya iz Emergency Response Rooms, mreže sa oko 26.000 volontera u 13 provincija, navodi da je 57% dokumentovanih ubistava radnika kuhinja zabeleženo u Kartumu, uglavnom dok je grad bio pod kontrolom RSF-a, a najmanje 21% u Darfuru. Više od 50 žrtava u Kartumu radilo je sa njegovom organizacijom.
Mustafa Khater, a 28-year-old charity kitchen worker who fled with his pregnant wife a few days before el-Fasher fell to the RSF, sits at his his home in Cairo, Egypt, Wednesday, Jan. 14, 2026. (AP Photo/Khaled el Fiqi)(ASSOCIATED PRESS)
U izveštajima se navodi i da su u preuzimanju el-Fashera prošlog oktobra ubijeni „nekoliko hiljada“ civila, dok je samo oko 40% od procenjenih 260.000 stanovnika uspelo da pobegne. Mnoge porodice i dalje ne znaju sudbinu članova koje su ostavili iza sebe.
Iskustva volontera i izbeglica
"Nismo mogli da ostanemo u el-Fasheru. Nije više bilo bezbedno, a nije bilo hrane ni vode,"
priča Enas Arbab. Farouk Abkar, 60-godišnjak koji je radio u kuhinji u kampu Zamzam, preživeo je napade dronovima i brutalnost na terenu — jednom prilikom izgubio je zube zbog udarca. Sa ćerkom je pešačio deset dana dok je bežao i sada deli stan u Egiptu sa desetak izbeglica, bez pristupa adekvatnoj medicinskoj pomoći.
Mustafa Khater, a 28-year-old charity kitchen worker who fled with his pregnant wife a few days before el-Fasher fell to the RSF, walks at his neighborhood in Cairo, Egypt, Wednesday, Jan. 14, 2026. (AP Photo/Khaled el Fiqi)(ASSOCIATED PRESS)
Mustafa Khater, 28-godišnji volonter, navodi da su tokom opsade pojedini stanovnici sarađivali sa RSF-om i ukazivali na radnike kuhinja, nakon čega su mnogi nestali ili ubijeni. Drugi volonteri prijavljuju pretnje, pljačke i ispitivanja, ponekad sa optužbama da primaju "nelegalna sredstva".
Posledice zatvaranja kuhinja
Prekid rada lokalnih kuhinja ostavlja ranjive porodice bez održivih alternativa i primorava ih da kupuju hranu na skupim lokalnim tržištima. Dan Teng'o iz UN OCHA upozorava da nije potpuno jasno da li su radnici ciljano napadani zbog svog humanitarnog rada ili zbog percipirane povezanosti sa nekom stranom u sukobu — međutim, njihova vidljivost u zajednici sigurno ih čini lako uočljivim meta.
A woman carries food as she leaves a charity kitchen in Khartoum, Sudan, Wednesday, Jan. 21, 2026. (AP Photo/Marwan Ali)(ASSOCIATED PRESS)
Gde se pomoć i dalje pruža
I pored opasnosti, mnoge kuhinje i volontetski programi i dalje rade. U gradu Khazan Jedid u Istočnom Darfuru, tri kuhinje hrane oko 5.000 ljudi dnevno, prema lokalnim organizatorima. Volonteri ističu da su te službe nezamenljive za opstanak raseljenih porodica.
Međutim, izbeglice koje beže u susedne zemlje takođe se suočavaju s rizicima: Enas i njenoj bebi je, prema izveštajima, onemogućen boravak u Egiptu — bili su privedeni i deportovani nazad u Sudan dok su putovali ka Aleksandriji.
Zaključak: Lokalni volonteri koji vode dobrotvorne kuhinje u Sudanu bore se da održe osnovnu humanitarnu pomoć pod rizikom za vlastite živote. Bez sigurnijih uslova i međunarodne podrške, ranjive zajednice ostaju bez sistema podrške koji im je najpotrebniji.
Pomozite nam da budemo bolji.
