Evropske države pojačavaju zaštitu baza i organizuju evakuacije dok sukob između SAD–Izrael i Iran širi tenzije. Nemačka prijavljuje oko 30.000 turista zaglavljenih u regionu, a Češka organizuje avio-evakuacije za oko 6.700 svojih građana. EU pojačava pomorsko prisustvo kroz Operation Aspides i intenzivira diplomatske napore da spreči dalju eskalaciju.
Evropa brani baze i evakuiše građane dok sukob SAD–Izrael–Iran širi tenzije
A traveler checks departure times as many flights are cancelled at Beirut Rafik Hariri International Airport in Beirut, Lebanon, Saturday, Feb. 28, 2026, as many airlines canceled flights due to the conflict involving the United States, Israel and Iran. (AP Photo/Hassan Ammar)(ASSOCIATED PRESS)
BRISEL — Rat koji vode Sjedinjene Države i Izrael protiv Irana, kao i iranske odmazde širom Bliskog istoka, brzo uvlače Evropu u krug posledica, primoravajući države članice da štite vojne baze, pojačaju bezbednost i organizuju evakuacije građana.
Evakuacije i mere zaštite
U kratkom roku, prioritet Evrope je bezbednost hiljada građana koji su zapleteni u sukobu. Nemačka procenjuje da je oko 30.000 njenih turista zaglavljeno na kruzerima, u hotelima ili na zatvorenim aerodromima, a vojna evakuacija često nije moguća zbog zatvaranja vazdušnog prostora.
A Fighter Jet takes off from the U.K.'s RAF Akrotiri air base after it was hit by a drone strike early morning near Limassol, Cyprus, Monday, March, 2, 2026. (AP Photo/Petros Karadjias)(ASSOCIATED PRESS)
Češka je poslala dva aviona u Egipat i Jordan kako bi vratila svoje državljane, a planira i dodatne letove za oko 6.700 Čeha u regionu, uključujući slanje aviona u Oman. Države razmatraju i mogućnosti zajedničkih evakuacionih akcija, ukoliko se situacija pogorša.
Bezbednost na kopnu i vazduhu
Zbog straha od potencijalnih napada na evropskom tlu, pojedine zemlje su pojačale bezbednost na železničkim stanicama, aerodromima i drugim ključnim tačkama. Kipar je morao da naglasi da nije uključen u sukob nakon što je Shahed-tip dron oštetio britansku vazdušnu bazu na južnoj obali ostrva. Shahed dronovi su razvijeni u Iranu, ali su korišćeni i u drugim sukobima.
European Commission President Ursula von der Leyen speaks during a media conference at EU headquarters in Brussels, Belgium, Monday, March 2, 2026. (AP Photo/Virginia Mayo)(ASSOCIATED PRESS)
Pomorska bezbednost: Hormuz i Operation Aspides
Iran je preteo trgovačkim brodovima u Tjesnacu Hormuz, kroz koji prolazi značajan deo svetске trgovine naftom, i zabeleženi su napadi na brodove u tom području. Pojedini evropski zvaničnici pozivaju EU da pomogne u zaštiti pomorskog saobraćaja.
Francuska je poslala dodatna ratna plovila da ojača Operation Aspides, pomorsku misiju EU, pri čemu će nova plovila biti raspoređena u Crveno more i Zaliv Adena kako bi štitila pristupe Sueckom kanalu. Misija je prvobitno uspostavljena kako bi odbranila pomorski saobraćaj od mogućih napada pobunjenika Houthi iz Jemena.
European Commission President Ursula von der Leyen speaks during a media conference at EU headquarters in Brussels, Belgium, Monday, March 2, 2026. (AP Photo/Virginia Mayo)(ASSOCIATED PRESS)
Diplomatija i ljudska prava
„Iranski napadi na niz zemalja na Bliskom istoku su neoprostivi. Dogadjaji ne smeju dovesti do daljeg eskaliranja koje bi moglo ugroziti region, Evropu i šire, sa nepredvidivim posledicama“,
rekao je povodom hitnih razgovora visoki predstavnik EU za spoljnu politiku Kaja Kallas. EU najavljuje pojačane diplomatske napore i planira sastanke sa zemljama Zaliva kako bi umirila susede Irana i smanjila rizik od širenja sukoba.
Stav prema iranskom režimu
Evropske vlasti izražavaju solidarnost sa iranskim narodom i podršku njihovim težnjama ka poštovanju univerzalnih ljudskih prava. EU je prošlog meseca uvrstila Iransku revolucionarnu gardu (IRGC) na listu organizacija povezivanih sa terorizmom, što dodatno otežava svaku formalnu saradnju sa tim telom.
Evropa balansira između želje da ne bude direktno uvučena u rat i potrebe da zaštiti svoje građane, strateške interese i stabilnost globalnih trgovinskih ruta. Dalji razvoj događaja zavisiće od diplomatskih napora i eventualnih novih vojnih akcija u regionu.
Pomozite nam da budemo bolji.
