Studija iz Velike Britanije prati 25-godišnju tranziciju nekada poljoprivrednog zemljišta u pošumljenu parcelu i upoređuje je sa susednom drevnom šumom. Pošumljeno zemljište ima viši pH i više dostupnog fosfora, ali manje azota i ukupnog ugljenika, dok je biljna raznolikost veća zbog nižeg C:N odnosa. Ektomikorizne gljive ostaju bogatije u drevnoj šumi, a istraživači preporučuju da se pošumljavanje prioritetno sprovodi blizu prirodnih šuma jer 30-godišnji rok može biti prekratak za potpunu konvergenciju.
Mogu Li Obnovljene Šume Postati Drevne? 25 Godina Praćenja Otkriva Izazove i Napredak
Scientists Are Trying to Resurrect Lost Foreststigerstrawberry - Getty Images
Jedan od ključnih pristupa u borbi protiv klimatskih promena i gubitka biodiverziteta jeste vraćanje napuštenih poljoprivrednih parcela u šume. Nova britanska studija, zasnovana na 25-godišnjim terenskim posmatranjima, pokazuje koliko je ovaj proces spor i koliko zemljište zadržava tragove svoje poljoprivredne prošlosti — ali i da se s vremenom postiže napredak.
U istraživanju objavljenom u časopisu Forest Ecology and Management analizirana je 12-hektarska parcela u okrugu Kent (jugozapad Engleske) koja je 1999. godine bila pošumljena autohtonim vrstama (hrast, jasen, lipa, grab, uz žbunje poput lešnika i gloga) usklađenim sa NVC zajednicom W10. Parcela se nalazi blizu polu-prirodne drevne šume, što je omogućilo direktno poređenje razvoja pošumljenog zemljišta i obližnjeg drevnog staništa.
Botaničari su na toj lokaciji redovno (u periodu 2001–2024) prikupljali uzorke zemljišta, fotografije krošnje i evidenciju biljnih vrsta. Analize su pokazale sledeće ključne razlike i trendove:
- Pošumljeno zemljište ima viši pH i viši nivo dostupnog fosfora, ali niži sadržaj azota i niži ukupni udeo organskog ugljenika u poređenju sa drevnom šumom.
- Biljna raznolikost je bila relativno veća na pošumljenoj parceli, delom zbog nižeg odnosa ugljenika i azota (C:N), što omogućava širi spektar biljnih vrsta.
- Zajednice ektomikoriznih gljiva — važne za zdravlje i rast mnogih šumskih stabala — ostaju znatno bogatije u drevnoj šumi. Istraživači su uočili pozitivnu korelaciju između bogatstva ovih gljiva, pH zemljišta i raznovrsnosti biljaka.
- Iako su razlike i dalje značajne 25 godina nakon pošumljavanja, sastav pošumljenog zemljišta polako se približava sastavu drevne šume.
"Cilj ovog istraživanja bio je direktno ispitati promenu biljnog sastava i svojstava zemljišta dok se poljoprivredno zemljište razvija u pošumljeno zemljište, u poređenju sa obližnjom drevnom šumom. Naši rezultati pokazuju da su svojstva zemljišta i biljna zajednica na pošumljenom i drevnom zemljištu ostali značajno različiti 25 godina nakon promene namene zemljišta."
Autori upozoravaju da politike koje predviđaju postizanje ciljeva obnove u kratkim rokovima mogu biti preambiciozne. Konkretno, britanska politika "Biodiversity Net Gain" očekuje transformaciju zemljišta u šumsko u roku od 30 godina, što studija sugeriše da nije uvek izvodljivo. Istraživači preporučuju da se prioritet daje pošumljavanju parcela koje su u neposrednoj blizini prirodnih ili polu-prirodnih drevnih šuma, jer blizina olakšava prenos specifičnih biljnih i gljivičnih zajednica i ubrzava ekološku konvergenciju.
Šta ovo znači šire? Studija iz Kenta daje praktične smernice za planiranje reforestaracije: vrste i lokacija sadnje, duži vremenski horizont i uzimanje u obzir svojstava zemljišta su ključni za uspeh. Lekcije su primenljive i van Ujedinjenog Kraljevstva — za države koje planiraju velike programe pošumljavanja (uključujući i zemlje u regionu), važno je postaviti realne vremenske okvire i prednost dati parcelama sa boljom povezanošću sa postojećim prirodnim šumama.
Studija naglašava da vraćanje drevnim staništima zahteva decenije, često mnogo duže od jedne generacije, ali da pažljivo planirane intervencije i izbor lokacija mogu ubrzati oporavak ključnih svojstava zemljišta i biodiverziteta.
Pomozite nam da budemo bolji.
