Kratak pregled: Iran je odgovorio talasom napada dronovima i balističkim raketama na mete u regionu, uključujući Izrael, američke objekte i energetske ciljeve u Omanu, Saudijskoj Arabiji, Kataru i UAE. Cilj Teherana je da regionalizuje sukob i poveća politički i ekonomski pritisak na protivnike, ali ta taktika rizikuje da zbliži zalivske države sa SAD. Posledice uključuju civilne žrtve, štetu na infrastrukturi i rast neizvesnosti u snabdevanju energijom.
Iranski talas napada širom Persijskog zaliva: Regionalni haos kao deo Teheranove strategije
Officers from Israel's Home Front Command inspect a damaged apartment building after an Iranian missile strike in Petah Tikva, Israel, Tuesday, March 3, 2026. (AP Photo/Ohad Zwigenberg)(ASSOCIATED PRESS)
Godinama je iranski teokratski režim upozoravao da bi u slučaju ugroženog opstanka mogao da odgovori masovnim napadima dronovima i raketama. U poslednjem talasu eskalacije, Teheran je odgovorio serijom lansiranja dronova i balističkih raketa koje su pogodile mete u regionu, uključujući Izrael, američke vojne objekte, ambasade i energetske ciljeve duž Persijskog zaliva.
Large fire and plume of smoke is visible after, according to the authorities, debris of an Iranian intercepted drone hit the Fujairah oil facility, in Fujairah, United Arab Emirates, Tuesday, March 3, 2026. (AP Photo/Altaf Qadri)(ASSOCIATED PRESS)
Šta se dogodilo
Poslednje akcije usledile su nakon zaoštravanja sukoba između SAD/Izraela i iranskih interesa. Iran je lansirao stotine — prema nekim izvorima i hiljade — dronova i balističkih raketa, a napadi su se ponekad širili i preko granica prema Turskoj i Azerbejdžanu. Meta su bila i luka, naftne rafinerije i brodovi u blizini Omana, Saudijske Arabije, Katara i Ujedinjenih Arapskih Emirata.
A cleric leads a group of volunteers in prayer next to a police facility struck during the U.S.–Israeli military campaign in Tehran, Iran, Wednesday, March 4, 2026. (AP Photo/Vahid Salemi)(ASSOCIATED PRESS)
Strategija i ciljevi Teherana
Analitičari ocenjuju da je cilj Irana da regionalizuje sukob kako bi povećao troškove kampanje protiv sebe, podstakao rast cena energije i stvorio politički pritisak na saveznike SAD da potraže diplomatski izlaz. Ellie Geranmayeh iz Evropskog saveta za spoljne poslove navodi da Teheran želi da „poveća cenu“ američko-izraelske kampanje i da zadrži svoje državne institucije.
Debris cover the site of Hezbollah’s Al-Manar TV headquarters after it was hit in an Israeli airstrike on Dahiyeh, a southern suburb of Beirut, Lebanon, Tuesday, March 3, 2026. (AP Photo/Hassan Ammar)(ASSOCIATED PRESS)
„Iran podiže cenu ove američke vojne kampanje i regionalizuje sukob odmah, kao što su i pretili da će učiniti,“ rekao je jedan saradnik ECR programa.
Posledice i rizici
Napadi su prouzrokovali civilne žrtve i štetu na infrastrukturi. Izraelske vlasti su prijavile najmanje 11 poginulih u Raketnim udarima, dok se broj poginulih u Iranu procenjuje na više stotina prema izveštajima o američko-izraelskim udarima (u tekstu se navodi cifra od 1.045 stradalih). Pored ljudskih gubitaka, napadi na naftne objekte i luke utiču na snabdevanje energijom i podižu cene na tržištu.
This satellite image provided by Vantor shows firefighting crews working to contain a fire and damage after a drone attack at Ras Tanura oil refinery, in Saudi Arabia, Monday, March 2, 2026. (Satellite image ©2026 Vantor via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Države Zaliva, uključujući Oman, Saudijsku Arabiju, Katar i UAE, našle su se pod direktnim ili posrednim napadima. Oman je, iako je posrednik u pregovorima, prijavio udare na luku i brodove u svojim vodama. Saudijska rafinerija Ras Tanura i američka ambasada u Rijadu bili su među ciljevima.
Logistika i kapaciteti
Svaka strana ima ograničen resurs: Iran raspolaže određenim zalihama raketa i dronova, dok Zalivske države, SAD i Izrael imaju ograničeni broj presretača koji mogu da obaraju dolazeće projektile. Zvaničnici američke odbrane navode da su mnogi dronovi i rakete presretnuti, dok je izraelska vojska saopštila da je uništila lansere i zaplenila sisteme za ispaljivanje.
Politički uticaj
Analitičari upozoravaju da takva takтика nosi rizik kontraefekta: umesto da razbije saveze, napadi mogu da zbliže zalivske države sa SAD i drugim zapadnim partnerima i ubrzaju nabavku sredstava za odbranu i presretanje. Države regiona istovremeno traže diplomatske kanale kako bi smanjile napetost i predupredile dalju destabilizaciju.
Napomene o izvorima
Brojke i opisi napada zasnovani su na izveštajima međunarodnih agencija i izvorima iz regiona. Precizne procene o broju lansiranja i stradalima variraju; brojke u tekstu su prenete iz dostupnih izveštaja i treba ih tumačiti kao preliminarne.
Zaključak: Aktuelni talas napada pokazuje da Iran koristi regionalni haos kao instrument pritiska, ali ta strategija nosi značajne rizike koji mogu dodatno destabilizovati region i podstaći bližu saradnju zalivskih država sa Zapadom.
Pomozite nam da budemo bolji.
