Evropska svemirska agencija izgubila je kontakt sa koronografom misije Proba‑3 nakon anomalije 14. februara koja je prouzrokovala gubitak orijentacije. Misija, lansirana iz Indije u decembru 2024, koristi dva broda u formaciji na oko 150 m da bi u svemiru stvorila veštačko solarno pomračenje i posmatrala Sunčevu koronu. Anomalija je onemogućila ulazak u bezbedni režim, okrenula solarne panele od Sunca i ispraznila baterije; ESA razmatra manevre Occultera radi pomoći u dijagnostici i ponovnom uspostavljanju veze.
Hoće Li Proba‑3 Ponovo Uspostaviti Vezu? ESA Traži Rešenje Nakon Gubitka Orijentacije Koronografa
Credit: European Space Agency
Evropa je izgubila kontakt sa jednim od dva svemirska broda misije Proba‑3 nakon anomalije koja je 14. februara dovela do gubitka orijentacije jednog od vozila.
Proba‑3, koju je Evropska svemirska agencija (ESA) lansirala iz Indije u decembru 2024. godine, sastoji se od dva satelita koja lete u izuzetno preciznoj formaciji kako bi u svemiru stvorila veštačko solarno pomračenje. Ta formacija omogućava posmatranje Sunčeve korone — slabe, spoljne atmosfere Sunca — bez zaslepljujućeg svetla diskusa Sunca.
Diagram of Europe's two Proba-3 formation-flying satellites in action. | Credit: ESA-F. Zonno
Jedan od satelita, koronograf, snima koronu dok njegov par, Occulter (satelit koji zaklanja Sunčev disk), precizno blokira direktno svetlo. Da bi sistem radio, oba broda moraju održavati razmak od oko 150 metara (500 stopa) i poravnavanje u okviru milimetarske tačnosti. Gubitak kontrole nad bilo kojim od njih ugrozio bi celu misiju.
Proba‑3 je u maju 2025. godine uspešno ušla u precizno održavanje pozicije, što je prvi put demonstriralo sposobnost dva broda da lete u takvoj sinhronizaciji; u junu 2025. misija je zabeležila prve slike veštačkog solarnog pomračenja.
Illustration showing the highly elliptical orbit of Europe’s two Proba-3 satellites. | Credit: ESA — P. Carril, 2013
Šta se dogodilo
U izveštaju ESA od 6. marta navodi se da je anomalija pokrenula lančanu reakciju koja je onemogućila koronografu da uđe u bezbedni režim i dovela do "postepenog gubitka orijentacije". Promena orijentacije usmerila je solarne panele dalje od Sunca, što je brzo ispraznilo baterije i aktiviralo takozvani "režim preživljavanja".
"Osnovni uzrok anomalije je predmet istrage, a timovi misije naporno rade na oporavku situacije," navodi ESA u svom ažuriranju.
Šta sledeće?
Operateri proučavaju mogućnost da bezbedno priblize Occulter bliže koronografu kako bi pomogli u dijagnostici i eventualnom ponovnom uspostavljanju veze. Takav manevar mora da bude izuzetno precizan da ne bi ugrozio oba broda.
Iako je misija trenutno u riziku, Proba‑3 predstavlja važan tehnološki poduhvat — demonstraciju formacijskog letenja sa milimetarskom preciznošću i novi način posmatranja Sunčeve korone. ESA će objavljivati nova ažuriranja kako budu dostupna.
Pomozite nam da budemo bolji.
