Porodica Baseme Dabash iz Sur Bahera bila je primorana da sama sruši delove svog doma kako bi izbegla visoke opštinske troškove, ali je i dalje ostala dužna 45.000 šekela. Samorušenja su u porastu u Istočnom Jerusalimu nakon oktobra 2023., dok Palestinci teško dobijaju građevinske dozvole. Zvaničnici navode stotine rušenja godišnje i značajne finansijske i psihološke posledice za raseljene porodice.
Prinuđene Da Same Sruše Kuće: Basema Dabash i Talas Samorušenja u Istočnom Jerusalimu
Saqr Qunbur says he has already received a total of $26,000 in fines for building his house, and so can’t afford to pay more for Israeli crews to demolish it [Ahmad Jalajel/Al Jazeera]
Basema Dabash svakodnevno plače zbog dela kuće u naselju Sur Baher (jug Istočnog Jerusalima) koji je, pod pritiskom izraelskih vlasti, bila prinuđena da sama sruši 12. februara. Ona i suprug Raed odlučili su da započnu rušenje kako bi izbegli troškove koje naplaćuje opština, koji prema njihovim rečima mogu dostići i do 100.000 šekela.
Odluka "samorušenja"
Porodica je, nakon dugog perioda pravnih sporova i gomilanja kazni, srušila dve stambene jedinice u kojima je živelo osam osoba, uključujući troje dece. Uprkos tome, ostaje im neplaćena kazna od 45.000 šekela koju će otplaćivati do 2029. godine. Basema kaže da su započeli razbijanje unutrašnjih zidova i slali dokaze opštini, ali je ona zahtevala rušenje i spolja.
Kako dolazi do ovakvih slučajeva
Palestinci u Istočnom Jerusalimu često tvrde da je gotovo nemoguće dobiti građevinske dozvole, dok naselja povezana sa izraelskim doseljenicima dobijaju dozvole lakše. Organizacije za ljudska prava poput Human Rights Watch i B'Tselem navode da planiranje i izdavanje dozvola u Istočnom Jerusalimu ozbiljno ograničava mogućnosti Palestinaca da legalno grade ili proširuju domove.
Statistika i posledice
Prema podacima Palestinskog upravnog tela za Jerusalem i izveštajima Ujedinjenih nacija, broj rušenja se značajno povećao nakon oktobra 2023. Marouf al-Rifai navodi da je 2025. godine zabeleženo oko 400 rušenja u Istočnom Jerusalimu i okolini, dok su UN zabeležile da su rušenja togodi raselila oko 1.500 Palestinaca. Broj opomena za rušenje u Jerusalimu je, prema izvorima, porastao sa 25.000 na 35.000.
„Prinuđeni smo da sami srušimo kuću kako bismo izbegli opštinske troškove i uticaj ekipa koje često devastiraju okolinu“, kaže Basema.
Dalsi primeri i uticaj
Drugi slučaj, Saqr Qunbur iz Jabal al-Mukabber, pokazuje sličnu priču: nije mogao da plati opštinsko rušenje pa je bio primoran da sam ukloni svoju kuću iz 2013. godine. On i njegova porodica ostali su bez odgovarajućeg smeštaja, a Saqr tvrdi da su mu nakon rušenja značajno pogoršano zdravlje zbog stresa i tuge.
Aktivisti iz lokalnih komiteta, kao i službenici Palestinske uprave, opisuju „samorušenja" kao dvostruku kaznu: finansijski teret i neizbrisivu psihološku traumu koja pogađa porodice i zajednice.
Završna zapažanja
Dok međunarodni izveštaji i lokalni zvaničnici ukazuju na porast rušenja i teškoće u dobijanju dozvola, poremećaj koji ostavljaju rušenja – raseljavanje porodica, troškovi, gubitak životnog standarda i dugoročni psihološki efekti – ostaju ključni problemi koji zahtevaju hitnu pažnju i rešavanje.
Pomozite nam da budemo bolji.
