Autonomno podvodno vozilo „Ran" 2022. je mapiralo oko 130 km² donje strane Dotson ledene police, otkrivši složene erozijske oblike i značajne razlike u stopama topljenja između zapadnog i istočnog dela. Podaci upućuju na uticaj modifikovane cirkumpolarne duboke vode (mCDW) i snažnih podvodnih struja na topljenje leda. Tim se vratio 2024. da dokumentuje promene, ali je „Ran" tada nestao — moguće nasukavanje ili interakcija sa foka. Nalazi su objavljeni u časopisu Science Advances i naglašavaju potrebu za nastavkom istraživanja.
Autonomni dron „Ran“ otkrio neobične strukture ispod Dotson ledene police — potom nestao u antarktičkim vodama
AUV Reveals Stunning Images of Dotson Ice ShelfAnton Petrus - Getty Images
Godine 2022. međunarodni tim naučnika poslao je autonomno podvodno vozilo (AUV) nazvano „Ran“ dugo oko 6 metara da istraži do sada neistraženu šupljinu ispod Dotson ledene police na Zapadnoj Antarktici. Cilj je bio bolje razumeti mehanizme topljenja i mapirati podvodnu topografiju koja utiče na stabilnost leda.
Tokom 27 dana „Ran“ je prešao više od 965 km, od čega je oko 16 km ušao direktno u samu šupljinu ispod ledene police. U 14 misija — nekima koje su trajale samo nekoliko sati, drugima i više od jednog dana — vozilo je snimilo otprilike 130 km² donje strane leda i proizvelo visokorezolutne mape.
A visualization of the tear-shaped areas underneath the Dotson Ice Shelf.Filip Stedt/University of Gothenburg
Šta je otkriveno
Mape koje je „Ran" generisao otkrile su neočekivano kompleksne oblike: suzaste erozijske formacije, zaleđene platoe i detaljne obrasce ispucalosti i erozije. Analiza pokazuje da se zapadni i istočni delovi Dotson ledene police ponašaju različito — istočni deo je deblji i topljenjem sporiji, dok je zapadni ranjiviji.
„Navigacijom podmornice u šupljinu dobili smo visokorezolutne mape donje strane leda. To je kao da vidite zadnju stranu Meseca,“ izjavila je Anna Wåhlin, vodeća autorka studije.
Uloga podvodnih struja
Jedno od objašnjenja za razlike u stopama topljenja je prodor tzv. modifikovane cirkumpolarne duboke vode (mCDW) — sloja toplije vode koji ume da dopre ispod ledenih polica i poveća topljenje na njihovoj bazi. Merenja struja i temperature koje je izveo „Ran" ukazuju da lokalna mešanja voda, zajedno sa usmerenim podvodnim tokovima i erozijom duž pukotina, ubrzavaju topljenje na nekim mestima.
A mission overview of the Ran AUV.Anna Wåhlin/Science Advances
Gubitak podvodnog vozila
Tim se vratio u oblast početkom 2024. da ponovo snimi promene i proširi obrazac merenja, ali „Ran" se nije pojavio na dogovorenom mestu susreta. Naučnici pretpostavljaju da se AUV nasukao, oštetio ili je možda došlo do interakcije sa morskim životinjama poput foka. Iako su podaci prikupljeni 2022. izuzetno vredni i već su objavljeni u časopisu Science Advances, gubitak vozila predstavlja veliki udarac i usporava nastavak istraživanja.
International Thwaites Glacier Collaboration (ITGC) i dalje planira nastavak merenja i zamenu „Ran" kako bi se pratila buduća promena antarktičkih ledenih masa i bolji modelirali uticaji na nivo mora.
Zašto je ovo važno
Ledenе police deluju kao tampon koji usporava ispadanje leda sa kopna u okean; njihovo ubrzano propadanje može ubrzati priliv glečera u more i doprinеti porastu nivoa mora. Visokorezolutne mape i direktna merenja ispod ledenih polica ključni su za razumevanje procesa koji danas ne mogu u potpunosti da objasne postojeći klimatski modeli.
Glavni izvori i napomene: rezultati istraživanja objavljeni su u Science Advances, a terenska izveštavanja delimično su preneli mediji poput The New York Times. Tim namerava da nastavi rad uprkos gubitku AUV-a.
Pomozite nam da budemo bolji.
