Tim Univerziteta Kampanija otkrio je karakteristična udubljenja na severnim zidinama Pompeje koja bi mogla biti trag polybolosa — antičkog mehaničkog bacača kopalja. Nalazi se povezuju sa opsadom iz 89. godine p.n.e., a sačuvala ih je erupcija Vezuva manje od 200 godina kasnije. Istraživači su koristili fotogrametriju, 3D skeniranje i lasersko skeniranje, a rezultati su objavljeni u časopisu Heritage. Ako se potvrdi, ovo bi bio prvi opipljiv dokaz primene polybolosa.
Arheolozi Otkrili Tragove 'Antičkog Mitraljeza' u Pompeji — Mogući Dokaz Polybolosa
Machine Gun-Style Dart Thrower Used in PompeiiUniversal History Archive - Getty Images
Misteriozni obrasci oštećenja na zidovima Pompeje ponovo otvaraju pitanje koliko je napredno bilo antičko ratno naoružanje. Tim sa Univerziteta Kampanija, predvođen Adrianom Rossi, identifikovao je niz karakterističnih udubljenja na severnom zidu grada koja bi mogla biti rezultat delovanja mehaničkog bacača kopalja poznatog kao polybolos.
Šta su istraživači pronašli?
Na zidovima u blizini kapija koje vode ka Vezuvu i Herkulaneumu uočeni su zbijeni, radialno raspoređeni kvadrangolarni otvori poredani u kratkim, pravilnim razmacima duž zakrivljenih linija. Oblik i raspored tih udubljenja odgovaraju profilu antičkih vojnih kopalja i strelica iz perioda, a nijedan drugi poznati rimski uređaj ne objašnjava te tragove sa istom verovatnoćom.
Metodologija
Rossi i saradnici primenili su savremene snimajuće i merni tehnike: fotogrametriju iz bliskog dometa, 3D skeniranje sa strukturiranim svetlom i lasersko skeniranje. Kombinovanjem ovih metoda dobijeni su visoko-rezolutni 3D modeli svakog mesta udara, što je omogućilo detaljnu analizu oblika, dimenzija i prostornog rasporeda oštećenja. Nalazi su objavljeni u časopisu Heritage.
Važno: Autori rada ističu da se radi o utemeljenoj hipotezi zasnovanoj na morfologiji oštećenja i poređenju sa istorijskim izvorima, ali da je nemoguće dati konačan sud bez neposrednog arheološkog nalaza samog oružja.
Šta je polybolos?
Polybolos se obično pripisuje Dionisiju iz Aleksandrije, inženjeru iz Roda, i opisan je u tekstu Filona iz Vizantiona. To je torsiono pokretan mehanički bacač kopalja sa lančanim prenosom i zupčanicima koji je mogao automatski puniti i ispaljivati projektil u ponavljajućim serijama — antički pandan pojasa za municiju kod modernog oružja.
Zašto je nalaz značajan?
Do danas nije pronađen nijedan sačuvan primerak polybolosa; postoje samo opisi u antičkim spisima. Ako se oštećenja u Pompeji pokažu kao posledica upotrebe takvog uređaja, to bi predstavljalo prvi opipljiv trag njegove primene u ratovanju. Istraživači planiraju da, u kombinaciji sa Filonovim uputstvima, koriste fizičke podatke za digitalnu rekonstrukciju i testiranje mogućih tehničkih rešenja polybolosa.
Umerena interpretacija
Iako je nalaz uzbudljiv i dobro potkrepljen snimcima i analizama, većina stručnjaka poziva na oprez: bez fizičkog nalaza samog mehanizma ili dodatnih potvrđujućih dokaza, ostaje mogućnost da su obrasci nastali usled neke druge vrste projektila ili postraničnih faktora tokom opsade 89. godine p.n.e., za vreme Sulline kampanje.
Zaključak: Zidovi Pompeje mogli bi da čuvaju retku, neposrednu potvrdu sofisticirane antičke tehnologije — ali konačna potvrda zahteva dalja istraživanja, eksperimentalne rekonstrukcije i, iznad svega, oprez pri tumačenju materijalnih tragova starih više od dve hiljade godina.
Pomozite nam da budemo bolji.
