Italijanski istraživači tvrde da je tokom Suleove opsade Pompeje 89. p.n.e. korišćen polibolos — ponovljiva katapulta koja je ispaljivala metalne projektile velikom brzinom. Analiza 3D modela oštećenja na severnim zidinama i poređenje sa muzejskim primercima projektila ukazuju da je artiljerija bila usmerena na branioce na parapetima, a ne na rušenje zidina. Nalazi objavljeni u časopisu Heritage otvaraju nova pitanja o rimskim opsadnim tehnikama i očekuju se dodatna otkrića kako se iskopavanja nastave.
Otkriven „antički mitraljez“ u opsadi Pompeje — polibolos koji je pogađao branioce
Holes in a Pompeii wall, shown in circles, are believed to have been caused by a polybolos - Rossi et al., Heritage 2026 (CC BY 4.0); modified by IFLScience
Duže vreme pre nego što je Pompeja bila zatrpana pepelom i lapilima tokom erupcije Vezuva 79. godine, grad je već preživeo dramatičnu opsadu. Skoro 170 godina ranije, 89. p.n.e., rimska vojska pod komandom Lucija Kornelija Sule opkolila je Pompeju — i, prema novim nalazima, koristila sofisticirano ponovljivo opsadno oruđe poznato kao polibolos.
Istraživanje i dokazi
Italijanski tim istraživača iz Univerziteta Kampanija Luigi Vanvitelli i Univerziteta u Bolonji — Adriana Rossi, Silvia Bertacchi i Veronica Casadei — pet godina je analizirao oštećenja na severnim zidinama Pompeje. Tim je u časopisu Heritage objavio rezultate koji povezuju velike kružne i ventilaste udubine na zidinama sa visokobrzinskim projektilima koje je ispaljivao polibolos, ponovljiva katapulta grčkog dizajna.
Metodologija
Istraživači su koristili digitalne geo‑survey tehnike za stvaranje preciznih 3D modela oštećenja na zidinama: pratili su dubinu, širinu i oblik udubljenja, a zatim upoređivali geometriju oštećenja sa mehaničkim kretanjem ponovljive katapulte. Dodatnu potvrdu pružili su muzejski primerci projektila — gvozdeno šiljate strelice i slični elementi pronađeni na drugim rimskim položajima odgovarali su dimenzijama izvedenim iz 3D modela.
A polybolos is a repeating catapult that could launch metal-tipped projectiles at the enemy
„Artiljerija korišćena tokom napada bila je pretežno namenjena protivničkim braniteljima na parapetima, a ne rušenju samih fortifikacija,“ pišu autorke studije.
Šta ovo znači za razumevanje rimske opsadne tehnike
Nalazi ukazuju da su Rimljani upotrebljavali ciljanu artiljeriju za neutralisanje branilaca na zidinama, što je olakšalo zauzimanje utvrđenih položaja bez potpunog rušenja grada. Opisani polibolos, ponavljajući mehanizam sposoban da ispaljuje metalne projektile velikom brzinom, doveo je do lokalnog razbijanja kamena pri udaru i ostavio karakteristična ventilasta oštećenja, dobro sačuvana zahvaljujući pepelu Vezuva.
Konsekvence za Pompeju i šire
Uspeh Suleove opsade 89. p.n.e. promenio je politički i urbano lice Pompeje: grad je integrisan u rimske institucije, arhitektura i način života su dobijali snažniji rimski pečat, a bogatiji rimljani su kasnije koristili Pompeju kao letovalište i mesto za vile. Kako se dalje iskopavaju delovi zidina (trećina Pompeje je i dalje zakopana), autori očekuju da će se preciznije razjasniti uloga polibolosa u rimskim opsadama.
Napomena: Iako su istraživanja utemeljena na detaljnim inženjerskim analizama i muzejskim nalazima, zaključci se i dalje mogu dopuniti budućim iskopavanjima i nalazima.
Pomozite nam da budemo bolji.
