Talasi nasilja na Zapadnoj obali tokom Eida; humanitarna kriza u Gazi se produbljuje

Tokom obeležavanja Eida i u četvrtoj nedelji sukoba povezanih sa ratom protiv Irana, palestinska zajednica na Zapadnoj obali suočila se sa talasom nasilja naseljenika, zapaljivim blokadama i novim zaplenama zemljišta. Istovremeno, Pojas Gaze beleži drastičan pad humanitarne pomoći, rast cena i ozbiljne nestašice u zdravstvenim ustanovama.

Naseljenička nasilja i napadi na civile

U ranim satima jednog od martovskih dana, oko 100 maskiranih naseljenika u crnom upalo je u sela Jalud i Qaryut (južno od Nablusa), gde su zapalili najmanje pet vozila, više od 10 kuća, uništili zgradu opštinskog saveta, napali vatrogasno vozilo i pokušali da zapale džamiju. Napadi su se, prema lokalnim izvorima, nastavili uprkos prisustvu izraelske vojske i policije na obodima sela.

Napad je, kako navode izveštaji, bio povezivan sa smrću naseljenika Jehude Shermana; učesnici njegovog pogreba izjavili su da je Sherman bio aktivan u proterivanju Palestinaca iz područja. Ministar finansija Izraela Bezalel Smotrich prisustvovao je sahrani i izjavio da vlada radi na smanjivanju ovlašćenja Palestinske uprave na Zapadnoj obali.

Hapšenja, invazije i uništavanje imovine

U više napada naseljenici su upadali u domove, palili imovinu i ranjavali civile u selima poput Deir Sharaf, Deir al-Hatab, Burqa i al-Fandaqumiya. Aktivisti izveštavaju o slučajevima kada su naseljenici pozivali izraelske snage da privedu Palestince, uključujući i maloljetnu decu.

U niz događaja obuhvaćena je i kontinuirana destrukcija poljoprivrednog zemljišta: buldožeri su porušili preko 1.500 maslina u oblasti Huwara, dok su naseljenici u Masafer Yatta namerno pustili stoku da ulazi na obrađeno zemljište i uništava useve. Dana 16. marta izdata su i vojne naredbe za zaplenu 268 dunuma zemljišta u Tubasu i Tammunu, a uskoro su započeti pripremni radovi za novu saobraćajnicu.

Posledice rata za civile

Rat je imao i direktne posledice: 18. marta, četiri palestinske žene poginule su od pada raketnog krhotina u Beit Awwa, selu koje nema sirene niti skloništa. Prema B'Tselemu, od 28. februara najmanje 14 Palestinaca je ubijeno na Zapadnoj obali (osam od strane vojske, šest od strane naoružanih naseljenika).

Gaza: pad pomoći i rast humanitarnih rizika

Količina humanitarne pomoći koja ulazi u Pojas Gaze znatno je opala otkako su počeli sukobi vezani za Iran, što je dovelo do porasta cena i nestašica. Prelaz Rafah sa Egiptom je tek povremeno otvoren pod strogim ograničenjima. SZO upozorava na manjak lekova, medicinskog materijala i goriva u bolnicama, dok humanitarne organizacije strahuju od povratka uslova gladi koji su prethodno bili u opadanju.

Vojska, vlasti i međunarodni odziv

Izraelski načelnik Generalštaba Eyal Zamir javno je osudio nasilje naseljenika, nazvavši napade na civile "moralno i etički neprihvatljivim", a bivši premijer Naftali Bennett takođe je osudio takve akcije. Ipak, lokalne mreže prijavljuju da su pojedina naseljenička uporišta obnavljana pod vojnom zaštitom.

Brzi pregled ključnih podataka

14 ubijenih Palestinaca na Zapadnoj obali od 28. februara (prema B’Tselemu).
1.500+ porušenih maslina u Huwari; 130+ uništenih maslina u drugim zajednicama.
268 dunuma izdato za zaplenu u Tubasu i Tammunu.
680 prijavljenih poginulih u Gazi od oktobarskog prekida vatre (prema palestinskim zdravstvenim zvaničnicima).

Situacija ostaje napeta i dinamična: nasilje naseljenika, formalne zaplene zemljišta i pad humanitarne pomoći u Gazi predstavljaju neposredan rizik za civile. Lokalni i međunarodni akteri prate razvoj događaja, dok humanitarni apeli rastu zbog ograničenja pristupa i nestašica.