Tim CERN-a u Ženevi uspešno je testirao prenos 92 antiprotona u prenosnoj zamci sa supravodljivim magnetima ohlađenim na oko -269 °C. Test je trajao oko tri sata, uključujući polusatnu vožnju po kampusu, i pokazao je da je krio-kutija stabilna za kratke transfer-e. Glavni izazov ostaje autonomno vreme zamke (~4 sata), dok su planovi za isporuke u Diseldorf vezani za dodatna unapređenja i pripremu prijemnog centra (najranije 2029.).
CERN Uspešno Testirao Transport Antiprotona — 92 Čestice U Prenosnoj Zamci
Technicians load the transportable antimatter trap into a truck from the Antimatter Factory at the European Organization for Nuclear Research (CERN) for a road test in Meyrin near Geneva, Switzerland, Tuesday, March 24, 2026. (Salvatore Di Nolfi/Keystone via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Tim naučnika u CERN-u u Ženevi uspešno je izveo delikatni test transporta antiprotona — ukupno 92 čestice — smeštenih u specijalno dizajniranom prenosivom uređaju. Operacija, izvedena kao prethodno neisproban probni transfer po kampusu, ocenjena je kao uspeh i označava važan korak ka slanju antimaterije istraživačima izvan CERN-a.
Šta se dogodilo
U metodičnoj tročasovnoj vežbi, krio-kutija mase skoro 1.000 kg (oko 2.200 funti), koja sadrži vakum i supravodljive magnete, pažljivo je podignuta, preneta kroz laboratorijsku halu i ukrcana na kamion. Sama vožnja po kampusu trajala je otprilike pola sata kako bi se proverilo da li sistem može da izdrži putovanje bez gubitka antiprotona.
A truck carries the transportable antimatter trap during a road test at the European Organization for Nuclear Research (CERN), in Meyrin near Geneva, Switzerland, Tuesday, March 24, 2026. (Salvatore Di Nolfi/Keystone via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Kako funkcioniše zamka
Antiprotoni su bili suspendovani u vakuumu unutar "prenosivog antiprotonskog zamka" i držani pozicionim poljima stvorenim supravodljivim magnetima ohlađenim na oko -269 °C (približno 4 K). Sistem je dizajniran da spreči kontakt antiprotona sa zidovima kutije — jer bi svaki takav kontakt doveo do anihilacije i oslobađanja energije.
„Transport antimaterije je pionirski i ambiciozan projekat. Nalazimo se na početku uzbudljivog naučnog puta koji će nam omogućiti da dodatno produbimo razumevanje antimaterije,“ rekao je Gautier Hamel de Monchenault, direktor za istraživanje i računarske resurse u CERN-u.
Zašto je ovo važno
This image, taken from video, shows a truck transporting antiprotons in a first-ever test drive to study antimatter at the European Organization for Nuclear Research, CERN, in Meyrin, near Geneva, Switzerland, March 24, 2026. (AP Photo/Jamey Keaten)(ASSOCIATED PRESS)
Cilj je omogućiti da antiprotoni iz CERN-ovog Antiproton Deceleratora budu privremeno dostavljeni istraživačkim centrima van kampusa — primer je Heinrich Heine Univerzitet u Diseldorfu, gde bi merenja mogla biti i do 100–1.000 puta preciznija zbog manje magnetskih smetnji nego u CERN-u.
Trenutna ograničenja uključuju autonomno vreme očuvanja antiprotona u zamci od oko četiri sata, dok je put do Diseldorfa ocenjen na oko osam sati vožnje — što znači da će biti potrebno dodatno produženje vremena zadržavanja ili druga logistička rešenja.
Tehnički i sigurnosni aspekti
FILE - The globe of the European Organization for Nuclear Research, CERN, is illuminated outside Geneva, Switzerland, March 30, 2010. (AP Photo/Anja Niedringhaus, File)(ASSOCIATED PRESS)
Tim je istakao da je masa prenetih antiprotona izuzetno mala — približno manja od mase ~100 atoma vodonika — pa bi, u najgorem slučaju, gubitak značio samo gubitak antiprotona bez opasnosti za ljude. Napredni vakuum i stabilizacija polja omogućavaju detekciju eventualnih poremećaja elektronskim instrumentima, poput osciloskopa.
„Motivacija je da uporedimo materiju i antimateriju sa izuzetno visokom preciznošću i tražimo moguće razlike koje do sada nismo uočili,“ rekao je Stefan Ulmer, vođa i portparol testiranja.
Konkretniji planovi i kontekst
CERN-ov Antiproton Decelerator proizvodi niskoenergijske antiprotone pogodnije za precizna merenja. Laboratorija je već ranije izvela slične transportne probe (pre dve godine prenesen je oblak od ~70 protona), ali antiprotoni zahtevaju stroži vakuum i hlađenje. Heinrich Heine Univerzitet očekuje da njegov centar za prijem antiprotona bude spreman najranije 2029. godine.
Technicians move the transportable antimatter trap into the Antimatter Factory at the European Organization for Nuclear Research (CERN) for a road test in Meyrin near Geneva, Switzerland, Tuesday, March 24, 2026. (Salvatore Di Nolfi/Keystone via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Operacija je, kako su naveli učesnici, završena uz aplauz i simbolično proslavljanje, što odražava entuzijazam naučnika za dalje korake u razvoju tehnologije transporta antimaterije.
Zaključak
Test potvrđuje da je siguran, kontrolisan transport vrlo malih količina antimaterije tehnički izvodljiv na kratkim relacijama. Ipak, pre komercijalno ili rutinskog slanja antiprotona na duže relacije, potrebna su dodatna poboljšanja trajanja zamke i logistike transporta.
Pomozite nam da budemo bolji.
