Rat u Iranu: Šta Je MEU i Kako Funkcionišu Američke Pomorske Snage u Zalivu

Sjedinjene Države pojačavaju vojno prisustvo u regionu Persijskog zaliva dok sukob sa Iranom ulazi u drugi mesec. Krajem februara (28. februar) pokrenuta je operacija „Operation Epic Fury“, zajednička vazdušna kampanja SAD i Izraela usmerena na iransku vojnu i nuklearnu infrastrukturu; napadi su se, prema izveštajima, nastavili više od četiri nedelje i pogodili lokacije širom Irana.

(Al Jazeera)

Trenutno stanje u regionu

Ministar odbrane Pete Hegseth je najavio raspoređivanje nosača USS George HW Bush da se pridruži već prisutnim grupama nosača – USS Abraham Lincoln u Arapskom moru i USS Gerald Ford, koji je privremeno u fazi održavanja u Evropi. Na tim nosačima i pratećim brodovima nalaze se hiljade mornara, marinaca i specijalizovanog osoblja.

The USS Tripoli (LHA-7) amphibious assault ship enters the Singapore Strait, amid the US-Israeli war with Iran, as seen from Singapore, on March 17, 2026 [Edgar Su/Reuters]

Carrier Strike Group (CSG)

Vojska obično ne šalje nosač aviona samostalno – on deluje kao jezgro Carrier Strike Group (CSG), plutajuće baze sastavljene od nosača i pratećih jedinica. Po stanju na 1. april, USS Abraham Lincoln bio je jedini nosač koji je svakodnevno izvodio borbene sortie protiv iranskih ciljeva; USS George HW Bush je u tranzitu i očekuje se da zameni Ford.

(Al Jazeera)

• Jedan nosač aviona
• Otprilike 60–75 lovačkih aviona i helikoptera
• Obično 2–4 razarača klase Burke
• Jedna krstarica na navođenje raketama
• Obično jedna podmornica za podvodnu zaštitu
• Brodovi za snabdevanje i logistiku

Amphibious Ready Group (ARG) i Marine Expeditionary Unit (MEU)

Amphibious Ready Group (ARG) je pomorska grupa čija je glavna uloga slanje marinaca i opreme na obalu — praktično „mali nosač“ za iskrcavanja. ARG obično nosi jednu Marine Expeditionary Unit (MEU), brzo reagujuću jedinicu Korpusa marinskih snaga SAD.

This image from video provided by US Central Command shows sailors and Marines on board the USS Tripoli arriving in the US Central Command area of responsibility, on March 27, 2026 [US Central Command via AP]

Trenutno je USS Tripoli kao ARG stigao u region 27. marta, dok je USS Boxer u tranzitu i očekuje se sredinom aprila.

US Marines from Company B, 1st Battalion Landing Team, 5th Marines, 31st Marine Expeditionary Unit and their Philippine counterparts storm a beach along the Philippine coast to simulate a combat rubber boat raid [File: Bullit Marquez/AP Photo]

Šta je MEU?

Marine Expeditionary Unit (MEU) je samostalna, brzo reagujuća jedinica od oko 2.200–2.500 pripadnika, osposobljena za pomorsko-bazirane borbene i humanitarne operacije. US Central Command je potvrdio da je 31st MEU (2.200 marinaca) napustio Sasebo, Japan, 13. marta i stigao u vode Bliskog istoka, dok je 11th MEU (otprilike 2.500 marinaca) isplovio iz San Dijega 18. marta i takođe je u putu.

Pored toga, Pentagon je naredio premeštaj oko 2.000 vojnika iz 82nd Airborne Division ka regionu. Ove dodatne jedinice se nadovezuju na približno 50.000 američkih vojnika već prisutnih u regionu.

Unutrašnja struktura MEU

• Command Element – oko 200 ljudi: planiranje, koordinacija i komandno-štabne funkcije.
• Ground Combat Element – oko 1.200 ljudi: pešadijski bataljon podržan artiljerijom i oklopnim vozilima.
• Aviation Combat Element – oko 500 ljudi: kombinovana eskadrila transportnih i napadačkih vazduhoplova.
• Logistics Combat Element – oko 300 ljudi: do 15 dana samoodržavanja (medicina, inženjering, održavanje).

Tipični brodovi u ARG

• Landing Helicopter Assault/Dock (LHA/LHD) – mali nosač za kratkopoletne avione i helikoptere (npr. Osprey, F-35B).
• Amphibious Transport Dock (LPD) – srednji brod za trupe i teška vozila.
• Dock Landing Ship (LSD) – brod za transport desantnih čamaca i teške opreme.

Mogućnosti i ranije operacije

MEU jedinice su dizajnirane za iskrcavanja sa mora na kopno, racije, evakuacije civila, humanitarnu pomoć, reagovanje u katastrofama i slične operacije; često su među prvim snagama koje stižu na mesto konflikta. U prošlosti su MEU jedinice učestvovale u velikim operacijama: tokom invazije na Avganistan 2001. 15th i 26th MEU izvele su dugotrajne vertikalne desantne operacije, 2003. 15th MEU je učestvovao u osiguranju luke Umm Qasr, a 31st MEU je bio angažovan u bitkama tokom rata u Iraku. Pojedini izveštaji takođe povezuju 22nd MEU sa pomorskom podrškom u kontroverznim operacijama u Latinskoj Americi; takve tvrdnje treba posmatrati kroz prizmu nezavisnih izvora.

Zaključak: Kombinovano prisustvo CSG-ova, ARG-ova i MEU jedinica omogućava SAD fleksibilan paket moći – od projekcije vazdušne sile i borbi na moru do iskrcavanja snaga i hitne pomoći na kopnu. Situacija ostaje dinamična i pratiti će se dalja kretanja nosača, ARG-ova i kopnenih pojačanja.