Izveštaj američke Fondacije za odbranu demokratije tvrdi da se Turska pod predsednikom Erdoğanom udaljila od prozapadne politike i produbila veze sa Hamasom i strukturama povezanim s Muslimanskim bratstvom. Autori navode da je Hamas od 2011. iskoristio priliku u Turskoj za otvaranje kancelarija, regrutaciju i prikupljanje sredstava, a da su neke mreže već bile predmet američkih sankcija. Izveštaj upozorava i na veze Ankare sa sirijskim frakcijama koje su povezivane sa ekstremističkim grupama, dok drugi analitičari ukazuju da odnosi s SAD i geopolitički interesi ograničavaju ekstremnije poteze. Preporuke uključuju strožu finansijsku kontrolu i moguće sankcije koje bi mogle promeniti odnose Vašington–Ankara.
Turska pod lupom: Novi izveštaj povezuje Ankaru s Hamasom i Muslimanskim bratstvom pred NATO samit
Turkish President Recep Tayyip Erdogan (R) and then-Chairman of Hamas Khaled Mashal (L) shake hands at the Historical Mabeyn Palace in Istanbul, Turkey on June 24, 2016.(Getty Images)
Izveštaj američke Fondacije za odbranu demokratije (Foundation for Defense of Democracies), pod vođstvom višeg saradnika Sinana Ciddija, ponovo otvara pitanje uloge Turske u regionu i njenog odnosa prema zapadnim saveznicima. Autori tvrde da je pod predsednikom Recepom Tayyipom Erdoğanom Ankara promenila kurs — udaljila se od tradicionalne prozapadne orijentacije i produbila kontakte s islamskim mrežama poput Hamasa i struktura povezanih s Muslimanskim bratstvom.
Glavni nalazi izveštaja
Izveštaj naslovljen "Islamist Domination of Turkey: A Forward Base for Muslim Brotherhood-Aligned Jihadism" posebno ističe širenje aktivnosti Hamasa u Turskoj nakon 2011. godine. Prema autorima, Hamas je iskoristio povoljniju političku klimu u Ankari da otvori kancelarije, razvije mreže regrutacije i prikupljanja sredstava.
"Turska je kompletno preformulisala pravila kako se tumači ko je džihadistički teroristički subjekt," kaže Sinan Ciddi.
Fondacija navodi da su pojedinci i organizacije povezane s Hamasom već meta sankcija američkog Ministarstva finansija, dok su drugi navodno putovali koristeći turska dokumenta ili javno primani u krugovima vlasti. Izveštaj takođe opisuje Ankaru kao privlačno utočište za članove Muslimanskog bratstva koji su bežali iz zemalja s oštrim merama protiv te organizacije (npr. Egipat, Saudijska Arabija, UAE, Bahrein, Jordan).
U.S. President Donald Trump (R) delivers remarks during a meeting with President of Turkey Recep Tayyip Erdogan in the Oval Office at the White House on Sept. 25, 2025 in Washington, D.C.
Turska i sirijski konflikt
Autori povezuju i raniju tursku podršku opozicionim snagama u Siriji sa elementima koji su kasnije integrisani u grupe poput al-Nusre i Hayat Tahrir al-Sham, napominjući da takve veze mogu izložiti turske zvaničnike riziku od sankcija po nekim američkim zakonima.
Kontrafakti i geopolitički kontekst
S druge strane, analitičari i turski stručnjaci podsećaju da Ankara zadržava značajne veze sa Vašingtonom i da ti odnosi deluju ograničavajuće na mogućnost otvorenog urušavanja savezništva. Turski akademik Hüseyin Bağcı napominje da je turska država oprezna u sukobu sa Izraelom upravo zbog važnosti odnosa sa SAD.
"Turska država nije zainteresovana za sukob sa Izraelom zato što turska vlada ima vrlo dobre odnose sa Sjedinjenim Državama," kaže Hüseyin Bağcı.
Autori izveštaja takođe ukazuju na Ankaraine napore da balansira između velikih sila i regionalnih rivala, uključujući Rusiju i Iran, te navode kako turska spoljnopolitička logika ponekad preferira oslabljen, ali ne i srušen iranski režim.
Turkey's President Recep Tayyip Erdoğan, left, shakes hands with Sweden's Prime Minister Ulf Kristersson, right, as NATO Secretary General Jens Stoltenberg looks on prior to a meeting ahead of a NATO summit in Vilnius, Lithuania, Monday, July 10, 2023.
Preporuke i mogući uticaj
Među predlozima izveštaja su pojačano praćenje finansijskih tokova, dodatne sankcije i strožija kontrola delovanja nevladinih organizacija i pojedinaca povezanih s ekstremističkim mrežama. Autori upozoravaju da bi takve mere mogle značajno promeniti odnose Vašington–Ankara, naročito uoči predstojećeg NATO samita koji će dodatno osvetliti ulogu Turske unutar alijanse.
Fondacija je navela da je tražila komentar od turske vlade i Stejt departmenta, ali da povratne informacije nisu stigle pre objavljivanja izveštaja.
Za čitaoce: Izveštaj ne dovodi automatski do pravosnažnih optužbi, ali skreće pažnju na potencijalne bezbednosne i diplomatske rizike povezane s politikama Ankare. Pregled dokaza i reakcije međunarodne zajednice odlučiće o daljim posledicama.
Pomozite nam da budemo bolji.
