Kina je u maju 2023. pustila u rad JF-22, vetrotunel dug 167 m i prečnika 4 m, koji navodno može simulirati brzine do Mach 30 i radne impulse od oko 130 ms. Tunel koristi hemijske pogone umesto klasičnih kompresora i navodno može proizvesti do 15 GW snage, što je upoređeno sa oko 70% kapaciteta brane Three Gorges. Ipak, nezavisna verifikacija podataka je ograničena, a stručnjaci upozoravaju da hemijske metode mogu menjati uslove u tunelu i otežati direktna poređenja sa zapadnim sistemima poput LENS II.
Kina Pokrenula JF-22: Vetrotunel Koji Navodno Simulira Do Mach 30 — Šta To Znači Za SAD i Svet
3D concept render of hypersonic flight jet in the clouds - ~usergi15994093/Getty Images
Kina je u maju 2023. pustila u rad JF-22, veliki hipersonični vetrotunel čija je izgradnja započeta 2018. godine. Tunel je dug 167 metara i ima prečnik 4 metra, a kreiran je da reprodukuje ekstremne uslove ponovnog ulaska svemirskih letelica u atmosferu. Projekt je privukao pažnju međunarodne javnosti zbog tvrdnji o rekordnim performansama i potencijalnom uticaju na razvoj hipersoničnih sistema.
Šta JF-22 Navodno Može?
Prema dostupnim izveštajima, JF-22 može simulirati brzine do Mach 30, što je otprilike 30 puta brzina zvuka ili oko 23.000 milja na sat. Navodi se i prosečno trajanje naleta od oko 130 milisekundi, znatno duže od runtime-a nekih naprednih zapadnih postrojenja. Kao uporedni primer, američki tunel LENS II često se spominje sa maksimalnom brzinom oko Mach 7 i kratkim naletima reda veličine 30 milisekundi.
one of America's several wind tunnels, the TDT which is operated by NASA - Stocktrek Images/Getty Images
Tehnologija I Napajanje
Jedna od razlikovnih tačaka kojom se JF-22 opisuje jeste upotreba hemijskih pogonskih metoda umesto klasičnih mehaničkih kompresora za stvaranje hipersoničnih uslova. Takođe se pominje da tunel može proizvesti do 15 GW snage, što autori porede sa približno 70% instaliranog kapaciteta hidroelektrane Three Gorges. Takve brojke su izazvale ocene u nekim izvorima da bi tehnologija mogla biti decenijama ispred pojedinih zapadnih rešenja.
Napomena o izvorima: Mnoge tvrdnje potiču iz novinskih i stručnih izveštaja; nezavisna, tehnička verifikacija svih parametara je ograničena i često zatvorena za javnost.
Ograničenja i Zabrinutosti
Stručnjaci upozoravaju da metode zasnovane na hemijskim eksplozijama mogu promeniti hemijski sastav i termodinamiku fluida u tunelu, pa ti uslovi možda ne preslikavaju potpuno realne uslove leta. Pored toga, različiti vetrotuneli su projektovani za različite namene: mnogi američki sistemi su optimizovani za testiranje atmosferskih hipersoničnih letelica, dok JF-22 naglašava ponovni ulazak i ekstremne brzine.
missiles crossing together in space over earth, hypersonic flight concept - Maxal Tamor/Shutterstock
Širi Kontekst i Posledice
Historijski, NASA je koristila vetrotunele kao Unitary Plan Wind Tunnel za rane testove, dok su računarske simulacije dopunjavale fizička ispitivanja. Danas kombinacija velikih fizičkih testova i naprednih numeričkih simulacija predstavlja standard. Ako su izveštaji o JF-22 tačni, to može ubrzati kineske napore u razvoju svemirskih i hipersoničnih vojnih sistema; s druge strane, manjak otvorenih podataka i tehnička ograničenja testova znače da su direktna poređenja i dalje neizvesna.
Šta pratiti dalje: nezavisne tehničke analize, objave naučnih i vojnotehničkih izvora, i reakcije američkih i međunarodnih istraživačkih centara koji će verovatno pokušati da potvrde ili ospore objavljene tvrdnje.
Pomozite nam da budemo bolji.
