Vlada Crne Gore priprema isplatu od 17 miliona evra kao obeštećenje za pritvorene u centru u Morinju, što je izazvalo reakcije zbog zanemarivanja žrtava logora "Lora" iz Splita. Preživeo iz "Lore" i porodice ubijenih tvrde da država nije dala odgovarajuće priznanje i podršku. Kritičari ukazuju na moguću politizaciju procesa i manjak transparentnosti, dok zahtevi za istragu i reparacijom ostaju otvoreni.
Crna Gora Planira Isplatu 17 Miliona Evra Za Morinj, Dok Žrtve "Lore" Traže Pravdu
Getty © Credit Anastasia Korchagina
Vlada Crne Gore pod vođstvom premijera Miloјka Spajića priprema isplatu od 17 miliona evra kao obeštećenje za pritvorene u centru u Morinju, dok se slučaj logora "Lora" u Splitu sve češće doživljava kao zapostavljen među porodicama žrtava i preživelima, piše podgorički list Dan.
Istorijat i optužbe
Logor "Lora" osnovan je 1991. godine pod okriljem Vojne policije Hrvatske vojske. Prema navodima iz arhiva i svedočenjima, pripadnici te jedinice odgovorni su za zločine nad rezervistima JNA iz nikšićko-šavničke grupe: ukupno je ubijeno 14 vojnika. Kao ratni zarobljenici, ti ljudi su prema međunarodnom humanitarnom pravu bili zaštićeni od mučenja i ubijanja, što nije poštovano.
Posmrtni ostaci gotovo svih žrtava pronađeni su na više lokacija u Bosni i Hercegovini, uključujući okolinu Mostara i Trebinja. U martu 2004. godine ostaci su dopremljeni u Nikšić, ali je prisustvo tadašnjih crnogorskih zvaničnika na ispraćaju bilo gotovo izostalo.
Obeštećenje za Morinj i politički kontekst
Nakon posete hrvatskih zvaničnika u januaru, obeštećenje za pritvorene u Morinju označeno je kao jedan od preduslova nastavka evropskog puta Crne Gore. Kritikama se ističe da način sprovođenja procesa otvara pitanja o transparentnosti i o državnoj politici prema ratnim zločinima. Premijer Spajić, navodi se, nije odgovorio na poslaničko pitanje u vezi sa obeštećenjem za Morinj niti na optužbe da se u javnoj raspravi zanemaruju žrtve iz "Lore".
Svedočenja i reakcije porodica
Veselin Bojović iz Žabljaka, jedini preživeli iz nikšićko-šavničke grupe koji je prošao kroz „Loru“, opisuje teške torture i ubistva koje je video. On kaže da je nekoliko ljudi ubijeno pred njegovim očima i da je pravio improvizovane sanduke za nastradale.
"Iz 'Lore' sam jedva živ izašao, sa trajnim posledicama. Nemam više snage ni da pričam šta sam preživeo... Toliki novac za Morinj, a nas više niko i ne pominje," rekao je Bojović za Dan.
Rodbina ubijenih takođe izražava nezadovoljstvo: Radmila Simović, čiji je suprug Ratko stradala u "Lori", navodi da porodice nisu dobile potvrdu o tome da su njihovi najmiliji bili tamo, i optužuje da se pokušava relativizovati sudbina zatočenih. Slavica Zirojević očekivala je da će promena vlasti 2020. doneti pomak, ali kaže da su obećanja ostala neispunjena.
Stavovi protivljenja i sporno isticanje simbolike
Penzionisani pukovnik Radomir Goranović, koji je bio angažovan kao istražitelj u Morinju, tvrdi da je slučaj oko obeštećenja za Morinj politizovan i ocenjuje da je isplata velikog iznosa neopravdana, napominjući da u Morinju nije zabeleženo ubistvo (osim jednog starijeg čoveka koji je preminuo od bolesti).
U Morinju se nalazi i spomen-ploča na kojoj se pominje "velikosrpska agresija na Hrvatsku" i koja je, prema tekstu, postavljena mimo propisa. Doneta je odluka o njenom uklanjanju, ali do sada to nije sprovedeno.
Zahtevi i otvorena pitanja
Porodice žrtava i udruženja traže temeljnu istragu, priznanje odgovornosti i jednaku pažnju države prema svim žrtvama sukoba. Ključna pitanja ostaju: na koji način se donose odluke o obeštećenju, koliko je proces transparentan i da li politika utiče na priznavanje žrtava iz različitih logora.
Tekst podseća da su se obeštećenja i međunarodni pritisci našli u središtu dijaloga o evropskom putu Crne Gore, te da to dodatno komplikuje pitanje memorijalizacije i pravde za žrtve.
Pomozite nam da budemo bolji.
