Studija objavljena u Science opisuje kako je oko 200 Ngogo čimpanzi u Kibale parku u Ugandi prešlo od skladnog društva do trajne podele i višegodišnjeg nasilja. Podela je počela 2015. i do 2018. postala je društveno i reproduktivno potpuna. Između 2018. i 2024. Zapadni klaster ubio je najmanje sedam odraslih mužjaka i 17 mladunaca iz Centralnog klastera. Autori navode da su za sukob verovatno odgovorni faktori poput velike veličine grupe, konkurencije za resurse i promena u hijerarhiji, i ističu implikacije za razumevanje grupnih identiteta kod ljudi.
200 čimpanzi u 'građanskom ratu' u Ugandi: trajna podela i godine smrtonosnog nasilja
Naučnici su dokumentovali neuobičajen i uznemirujuć obrazac nasilja među najvećom poznatom divljom grupom čimpanzi — događaj koji autori studije u časopisu Science porede sa svojstvenim 'građanskim ratom'. Nalazi se zasnivaju na skoro trideset godina posmatranja oko 200 Ngogo čimpanzi u Nacionalnom parku Kibale u Ugandi.
Ishod tog dugotrajnog praćenja pokazuje kako je unutrašnje, kohezivno društvo izmenilo svoju strukturu: postojale su dve preklapajuće podgrupe — Zapadni i Centralni klaster — koje su decenijama koegzistirale u relativnoj harmoniji, da bi se od 2015. dogodila promena ponašanja i porast uzajamnog izbegavanja.
Do 2018. godine klasteri su se trajno razdvojili društveno, teritorijalno i reproduktivno. Na osnovu genetskih dokaza, istraživači procenjuju da ovakve trajne podele među čimpanzama nastaju veoma retko, otprilike jednom u 500 godina.
U periodu od 2018. do 2024. godine zabeleženo je najmanje sedam ubistava odraslih mužjaka i 17 ubijenih mladunaca iz Centralnog klastera, a počinioci su prvenstveno jedinke iz Zapadnog klastera. Posebno je zabrinjavajuće to što su žrtve bile bivši članovi iste grupe pre podele.
Aaron Sandel, glavni autor studije i vanredni profesor antropologije na University of Texas at Austin, napominje: Nove grupne identitete nadjačavaju dugogodišnje kooperativne odnose među čimpanzama.
Istraživači ukazuju na nekoliko faktora koji su verovatno doprineli raspadu: velika veličina grupe, intenzivnija konkurencija za hranu i reproduktivne partnere, promena u muškarskoj hijerarhiji i serija smrti nekoliko čimpanzi neposredno pre izbijanja uzajamnog izbegavanja.
Autori naglašavaju širi značaj nalaza: ukoliko se polarizacija i smrtonosni sukobi mogu pokrenuti isključivo relacijskim promenama među čimpanzama bez jezika, etničkih ili ideoloških obeležja, to dovodi u pitanje teorije koje kod ljudi pripisuju primat kulturi (etnicitet, religija, jezik) pri formiranju grupnih identiteta.
Studija predstavlja vredan uvid u kompleksnost društvenih veza kod naših najbližih živih srodnika i otvara pitanja o osnovnim mehanizmima koji vode do polarizacije i nasilja u društvima općenito.
Pomozite nam da budemo bolji.
