U Kibaleu (Uganda) zajednica Ngogo, procenjena na oko 200 šimpanzi, od 2015. se postepeno podelila na dve frakcije. Do 2018. su prekinute sve društvene veze između grupa, a istraživači su zabeležili koordinisane upade, smrtonosne napade na mužjake i infanticid. Mogući uzroci uključuju veliku veličinu grupe, takmičenje za resurse, promene u vođstvu i epidemiju respiratorne bolesti. Primer ističe kako ekološki i demografski pritisci mogu brzo da uruše društvene sisteme divljih životinja.
Smrtonosni razdor u Ngogo zajednici: kako se kolonija od ~200 šimpanzi podelila i postala nasilna
Photo Credit: iStock
U nacionalnom parku Kibale u Ugandi, naučnici su zabeležili neuobičajen i uznemirujući raspad društvene grupe šimpanzi: velika zajednica Ngogo, procenjena na oko 200 jedinki, postepeno se podelila na suprotstavljene frakcije koje su potom započele međusobne, često smrtonosne sukobe.
Prema istraživanju koje prati ovu zajednicu, raspad je započeo oko 2015. godine. U početku su promene bile suptilne — formirale su se manje klike i ojačale savezništva među nekim odraslim mužjacima. Kroz naredne godine te podele su se produbile i konsolidovale u dve jasno odvojene grupe; do 2018. su sve preostale društvene veze praktično nestale.
Oblik nasilja
Od tada su istraživači dokumentovali koordinisane upade jedne frakcije na teritoriju druge, smrtonosne napade usmerene na odrasle mužjake, pa čak i slučajeve infanticida. Takav nivo organizovanog i ponovljenog nasilja među nekadašnjim saplemenicima predstavlja retku i dramatičnu promenu u ponašanju divljih šimpanzi.
Aaron Sandel (antropolog): „Nakon što su se podelili, šimpanze iz jedne grupe počele su da napadaju i ubijaju one iz druge, što je preraslo u eskaliranu fazu smrtonosnog nasilja.“
Mogući uzroci
Naučnici još nisu sigurni šta je tačno pokrenulo raspad. Među mogućim faktorima koje navode su:
- neobično velika veličina grupe, koja može pojačati društeni stres i takmičenje;
- pojačana konkurencija za hranu i partnere;
- promene u hijerarhiji i vođstvu unutar zajednice;
- izbijanje respiratorne bolesti koja je pogodila populaciju i ubila desetine jedinki.
Ne postoji jedinstveno objašnjenje; verovatno je da je u igri kombinacija ovih i drugih faktora, koji su podstakli eroziju međusobnog poverenja i saradnje.
James Brooks (evolucioni antropolog): „Naša evolutivna prošlost ne određuje našu budućnost.“
Širi značaj
Ovaj slučaj nije samo anegdota o retkom ponašanju šimpanzi — on osvetljava kako su društveni sistemi osetljivi na ekološki i demografski pritisak. Kako klimatske promene, gubitak staništa i ljudski uticaji utiču na dostupnost resursa, primer Ngogo zajednice služi kao upozorenje da i složene društvene strukture mogu brzo da se uruše pod tenzijom.
Dalja istraživanja i dugoročno praćenje biće ključni za razumevanje mehanizama koji vode od saradnje do otvorenog sukoba, kao i za planiranje mera očuvanja koje smanjuju rizik od takvih katastrofa za divlje populacije.
Pomozite nam da budemo bolji.
