13-godišnji učenik u Berlinu pronašao je bronzani novčić iz Troje (281–261. pne), prečnika oko 12,7 mm i težine ≈7 g. Dečak je novčić odneo u muzej PETRI, što je pokrenulo iskopavanja na mestu pronalaska u Spandauu; arheolozi su otkrili keramiku, kremirane ostatke i bronzani dugmić, što upućuje na dugotrajno korišćenje lokacije kao groblja. Kako je novčić stigao u centralnu Evropu pre oko 2.300 godina ostaje nepoznanica, a razmatraju se mogućnosti od trgovačkih puteva do sahrane sa plaćenikom.
Šok u Spandauu: 13-godišnjak pronašao 2.300 godina stari novčić iz Troje — prvi antički grčki nalaz u Berlinu
A Teen Found an Ancient Greek Coin on the Streetpicture alliance / Contributor - Getty Images
Tokom obične šetnje kroz polje u berlinskom okrugu Spandau, 13-godišnji učenik je naišao na izuzetno retku nalaz — mali bronzani novčić iz Troje star oko 2.300 godina. Nalaz, prečnika oko 0,5 inča (≈12,7 mm) i težine oko 0,25 unci (≈7 g), trenutno je izložen u muzeju PETRI i predstavlja prvi poznati antički grčki predmet pronađen na teritoriji Berlina.
Otkrivanje i reakcija stručnjaka
Radoznalost dečaka navela ga je da novčić ponese na školski izlet u PETRI muzej, gde su stručnjaci odmah prepoznali numizmatički značaj nalaza. Jens Henker iz Berlinske službe za kulturno nasleđe izjavio je za DW: "Ovaj mladić je shvatio da je pronašao nešto zanimljivo i želeo je da sazna više." Nakon toga, stručnjaci su započeli iskopavanja na tačnoj lokaciji koju je dečak opisao.
Arheološki kontekst
Detaljnija analiza terena potvrdila je da je mesto pronalaska dugo korišćeno kao groblje. Na nalazištu su pronađeni fragmenti keramike, kremirani posmrtni ostaci i dvodelni bronzani dugmić, što upućuje na kontinuitet upotrebe od Bronzanog do ranog Gvozdenog doba. Među kasnijim nalazima iz rimskog perioda identifikovan je i slavenski ukras sa futrole noža, što pokazuje da je lokacija bila aktivna i u narednim epohama.
Opis novčića
Novčić je kovan u Troji (današnja severozapadna Turska) između 281. i 261. godine pre nove ere. Na jednoj strani vidi se helenistički prikaz boginje Atene sa korintskom kacigom, dok druga strana prikazuje prikaz koji muzejski izvori nazivaju "Atena Ilias" — figura sa kopljem u desnoj i vretenom u levoj ruci. S obzirom na malu masu i bronzanu leguru, predmet verovatno nije bio vredan u ekonomskom smislu, već je imao simboličku ili ritualnu ulogu u grobnom običaju.
Moguće rute i značenje
Kako je novčić stigao u centralnu Evropu pre više od dva milenijuma ostaje otvoreno pitanje. Stručnjaci navode nekoliko verovatnih objašnjenja: trgovinski putevi (npr. „put jantara“) koji su povezivali severnu Evropu i mediteranski svet, prisustvo plaćenika ili vojnika u službi grčkih ili makedonskih vlasti koji je mogao biti sahranjen sa predmetom, ili lokalna razmena retkih predmeta kao simbola statusa. Henker podseća da su Grci retko zapisivali kontakte sa stanovnicima severa, dok lokalni narodi nisu ostavljali pisane izvore, pa su upravo ovakvi nalazi ključni za rekonstruisanje tih veza.
"Kad bi ovaj novčić mogao da ispriča svoju priču, verovatno bi bila luda i puna događaja," rekao je Henker, sumirajući misteriju koja prati predmet.
Novčić i dalje izaziva naučna radoznalost i otvorena pitanja o davnim kontaktima između antičkog Mediterana i severne Evrope. Izložba u PETRI muzeju omogućava javnosti da vidi prvi takav nalaz iz Berlina i podstiče dodatna istraživanja lokacije u Spandauu.
Pomozite nam da budemo bolji.
