U grobu rimskog naselja Nida kod Frankfurta pronađen je 1.800-godišnji srebreni amulet sa 18 redova latinskog teksta, najraniji poznati hrišćanski natpis severno od Alpa. Visoko rezolutno CT skeniranje u Majncu omogućilo je 3D rekonstrukciju i čitanje natpisa koji pominje Isusa Hrista i Svetog Tita. Nalaz pomera dataciju ranih hrišćanskih tragova u regionu za najmanje 50 godina i ima važan uticaj na arheologiju i istoriju religije.
1.800-godišnji Frankfurtski Amulet Otkriva Najraniju Hrišćansku Predanost Severno Od Alpa
Christianity’s Roman Empire History UpendedDouglas Sacha - Getty Images
U arheološkom grobu rimskog naselja Nida, u blizini Frankfurta, otkriven je srebreni amulet star oko 1.800 godina koji može da promeni dosadašnje shvatanje ranog hrišćanstva na severu Evrope. Na izuzetno tankom listu srebra širine 1,37 inča nalazi se 18 redova latinskog teksta — najraniji dosad poznati hrišćanski natpis severno od Alpa.
Otkriće i kontekst
Amulet je pronađen 2018. u grobu označenom kao broj 134 tokom iskapanja rimskog groblja u Nidi. Mali fildakterij ležao je neposredno ispod brade skeleta, što ukazuje da je verovatno bio nošen oko vrata. Grob je datovan u period između približno 230. i 270. godine n.e., što je znatno ranije od dosadašnjih pouzdanih tragova hrišćanstva u tom regionu.
Kako je tekst dešifrovan
Zbog izuzetne krhkosti srebrne folije, fizičko razmotavanje je bilo nemoguće. Prelom u čitanju natpisa postignut je maja 2024. kada je u Leibniz centru za arheologiju u Majncu upotrebljen visoko rezolutni kompjuterski tomograf. Skeniranjem je napravljen 3D model koji je omogućio virtuelno "razmotavanje" i zasebno ispitivanje fragmenata bez fizičkog oštećenja.
Laboratorijski snimci su potom analizirani i rekonstruisani deo po deo. Markus Scholz (Goethe University Frankfurt) i tim stručnjaka iz teologije i filologije sastavili su 18 linija teksta, iako su neki delovi oštećeni i podložni različitim tumačenjima.
Šta natpis sadrži
Natpis je u potpunosti na latinskom, što je neuobičajeno za amulete tog perioda koji su često bili na grčkom ili hebrejskom. Među uobrazilim formulama nalaze se poziv na Isusa Hrista ("U imenu Isusa Hrista, Sina Božjeg"), uzvik "Svet, svet, svet!", pominjanje Svetog Tita i motiva o savijanju kolena i priznanju svakog jezika — elementi koji ukazuju na strogo hrišćanski karakter teksta.
"Ovaj izuzetan nalaz utiče na više naučnih disciplina — arheologiju, istoriju religije, filologiju i antropologiju," izjavila je Ina Hartwig, direktorica za kulturu i nauku u Frankfurtu.
Značaj i posledice
Natpis pokazuje eksplicitno hrišćansku predanost bez poziva na druge vere ili magijske formule koje su u to vreme bile uobičajene. Ako tumačenja ostanu potvrđena, nalaz pomera najranije arheološke tragove hrišćanstva severno od Alpa za najmanje 50 godina, moguće i do 100 godina, što menja dosadašnje hronologije i postavlja nova pitanja o ranim hrišćanskim zajednicama u severnom delu Rimskog carstva.
Tehnologija visoko rezolutnog CT skeniranja i 3D modelovanja pokazala se ključnom za čitanje i zaštitu osetljivih materijalnih izvora iz antike, omogućivši naučnicima da rekonstruiraju tekstove koji bi fizičkim rastvaranjem bili nepovratno uništeni.
Zaključak
Frankfurtski amulet je retka i značajna vest za evropsku arheologiju i istoriju hrišćanstva. Dalje analize, uporedna istraživanja i publikacije stručnog tima očekuju se u narednim mesecima, a diskusija o datovanju i interpretaciji teksta verovatno će trajati godinama.
Pomozite nam da budemo bolji.
