Arheolozi su ponovo ispitali humku Herlaugshaugen na ostrvu Leka i radiokarbonskim metodama datirali brod na oko 700. godinu n.e., što je oko 100 godina pre vikinškog perioda. Otkriveno je 29 gvozdenih zakovica i ostaci drveta i uglja, a brod je dugačak približno 65 feet (oko 20 m). Nalaz popunjava hronološki jaz između ranih grobova u Sutton Hoo i kasnijih norveških brodskih grobnica, dovodi u pitanje legendu o kralju Herlaugu i potvrđuje važnu ulogu Leke kao trgovačkog čvora.
Pronađen brod stariji od Vikinga na Leki: humka iz Herlaugshaugena datirana na oko 700. godine
Ancient Ship Burials Predated the VikingsPHAS - Getty Images
Nova analiza masivne grobne humke Herlaugshaugen na ostrvu Leka menja dosadašnje predstave o pojavi monumentalnih brodskih sahrana u Skandinaviji. Tim arheologa ponovo je ispitao humku pomoću detektora metala i radiokarbonskog datiranja i otkrio dokaze koji pokazuju da je brodska sahrana nastala pre pojave vikinškog uticaja u toj oblasti.
Glavni nalazi
Ispod humke su pronađene 29 gvozdenih zakovica i ostaci uglja i drveta — neki komadi drvene građe još su bili pričvršćeni za zakovice. Radiokarbonsko datiranje uzoraka drveta i uglja daje rezultat oko 700. godine n.e., što znači da je humka stara otprilike 100 godina pre razdoblja najpoznatijih vikinških grobnica.
Brod procenjene dužine ~65 feet (oko 20 m) ukazuje na to da su u Norveškoj pre vikinskog doba postojala velika, pomorski sposobna plovila.
Kontekst i značaj
Ovo datiranje popunjava hronološki jaz između najranijih evropskih brodskih sahrana — kao što su Sutton Hoo u Istočnoj Angliji (datovane između 600. i 625. godine) i švedske grobnice iz VI–VIII veka — i kasnijih, slavnih norveških brodskih grobnica iz kasnog VIII i IX veka. Nalaz potvrđuje da fenomen monumentalnih brodskih humki nije bio ograničen samo na južnu Skandinaviju.
"Ovo istraživanje pruža hronološki most između ranih grobnica brodova iz VII veka u anglosaksonskoj Engleskoj i čuvenih norveških brodskih grobnica iz kasnog VIII i IX veka," kažu autori studije.
Mit o kralju Herlaugu i društveni kontekst
Nova datiranja takođe dovode u pitanje lokalnu legendu po kojoj se predvikinški kralj Herlaug zatvorio u humku i umro u njoj, a njegovi ostaci navodno su ekshumirani u 18. veku. Ako je sahrana broda izvedena oko 700. godine, to je otprilike 80 godina pre rekonstruisanog vremena kraljeve smrti, što čini legendu malo verovatnom.
Velika dimenzija humke — približno 200 feet (~61 m) u prečniku i više od 40 feet (~12 m) visine — ukazuje na značajne resurse i organizovanu radnu snagu potrebnu za izgradnju. To implicira da su trgovačko bogatstvo i pomorska spretnost bili prisutni na severu Norveške već u VII–VIII veku.
Leka kao trgovački čvor
Autori studije ističu da je Leka verovatno bila važna pomorska veza koja je povezivala sever i jug Skandinavije, ali i šire veze preko Severnog mora ka Britaniji i kontinentu. Lokacija Herlaugshaugena, daleko na severu u odnosu na većinu poznatih brodskih grobnica, ukazuje na to da su regionalne mreže bile razgranate i jače nego što se ranije pretpostavljalo.
Otkriće na Leki predstavlja važan doprinos razumevanju društvenog i političkog razvoja severne Evrope u periodu od VII do X veka i podstiče nova pitanja o statusu, mrežama razmene i simbolici monumentalnih sahrana u tom razdoblju.
Pomozite nam da budemo bolji.
