Vrhovni sud SAD razmatra ukidanje TPS-a — 200.000 Salvadoranaca u neizvesnosti

Dok Vrhovni sud Sjedinjenih Država razmatra žalbe na odluke administracije Donalda Trumpa o ukidanju Privremenog Zaštitnog Statusa (TPS) za Haićane i Sirijce, posledice te rasprave prate i ljudi iz više zemalja — naročito oko 200.000 Salvadoranaca koji decenijama žive i rade u SAD.

Šta je TPS i kome preti ukidanje

TPS je program koji je Kongres uveo 1990. godine kako bi sprečio deportacije u zemlje pogođene ratom, građanskim nemirima ili prirodnim katastrofama. Status omogućava boravak u SAD i radne dozvole koje se obnavljaju u vremenskim intervalima (do 18 meseci), dok sekretar Ministarstva za unutrašnju bezbednost ne proceni da su uslovi za bezbedan povratak ispunjeni.

General contractor Jose Urias, a Salvadoran who has had Temporary Protected Status in the U.S. since 2001, pauses while working at a high-end apartment his crew is remodeling, Wednesday, March 25, 2026, in Charleston, Mass. (AP Photo/Robert F. Bukaty)(ASSOCIATED PRESS)

Predmet pred Vrhovnim sudom je pitanje da li je administracija pravilno procenila situaciju u Haitiju i Siriji kada je odlučila da ukine TPS i da li su odluke bile pristrasne prema nebelim imigrantima. Te promene su se neposredno odnosile na oko 350.000 Haićana i oko 6.000 Sirijaca.

Salvadoranski slučaj: porodične veze i doznake

Mnogi Salvadoranci sa TPS-om u SAD žive i rade decenijama — prvi veliki talas dobio je taj status posle razarajućih zemljotresa 2001. godine. Produženje TPS-a ima i veliku ekonomsku dimenziju: doznake iz SAD za El Salvador iznose oko 9,9 milijardi dolara, što čini približno 24% bruto domaćeg proizvoda zemlje.

FILE - U.S. Border Patrol Cmdr. Gregory Bovino walks with Federal agents outside a convenience store Jan. 21, 2026, in Minneapolis. (AP Photo/Angelina Katsanis, File)(ASSOCIATED PRESS)

Priča iz Bostona: José Urías

José Urías je primer migracione integracije: u SAD je došao 1994. godine, osniva kompaniju koja je izgradila više od 150 kuća u oblasti Bostona, oženjen je, otac je dvoje dece rođene u Americi i zapošljava ljude u građevini. Iako je zabrinut, ne gubi nadu.

"Nije zagarantovano, ali nije ni nemoguće," rekao je Urías iz svog doma u Bostonu.

Urías ističe da su njegova dva sina i ostali članovi porodice već u SAD, a da bi gubitak TPS-a značio razdvajanje porodice, gubitak posla i povratak u državu koju mnogi gotovo i ne poznaju.

FILE - Milenko Faria, whose wife, Dr. Rubeliz Bolivar, is in immigration custody, hugs their daughter, Milena, after his asylum interview at the U.S. Citizenship and Immigration Services facility in Tustin, Calif., Thursday, April 16, 2026. (AP Photo/Jae C. Hong, File)(ASSOCIATED PRESS)

Drugi glasovi: strah i nesigurnost

Lorena Zepeda, koja je u SAD od 1991. godine, radi u jednoj od najvećih organizacija za prava imigranata (CARECEN) i svakog meseca već decenijama šalje novac porodici u El Salvador. Zepedina je među onima kojima je postupak dobijanja stalnog boravka otežan zbog ranijih postupaka — ako TPS bude ukinut, ona bi bila jedina u svojoj porodici koja bi bila izložena riziku deportacije.

"Osećam veliku tugu. Nažalost, znam da nisam zaštićena, ali imam veru u Boga," rekla je Zepeda na španskom.

Politika, bezbednost i međunarodni odnosi

Administracija Donalda Trumpa prethodno je službeno ukinula ili ograničila TPS za grupe iz više zemalja; ukupno pogođeni broj ljudi u različitim odlukama i rokovima procenjuje se na stotine hiljada. Politika SAD prema migracijama i bezbednosti povezana je i s diplomatskim odnosima: El Salvador je tokom vlasti predsednika Nayiba Bukelea postao važan partner u pitanjima povrataka i borbe protiv transnacionalnog kriminala.

General contractor Jose Urias, a Salvadoran who has had Temporary Protected Status in the U.S. since 2001, inspects the roof of a high-end apartment his crew is remodeling, Wednesday, March 25, 2026, in Charleston, Mass. (AP Photo/Robert F. Bukaty)(ASSOCIATED PRESS)

Senator Marco Rubio je posetio El Salvador i sklopio dogovore o saradnji u migracionim pitanjima, a regionalne promene bezbednosti — uključujući masovne hapšenja u El Salvadoru nakon 2022. godine — dodatno komplikuju procenu da li je zemlja bezbedna destinacija za povratak.

Šta očekivati

Sudska rasprava će uticati na rokove i mogućnost obnove TPS-a za više zemalja. Obnova TPS-a za određene države može biti određena političkim, pravnim i humanitarnim razlozima, ali korisnici i zagovaračke grupe upozoravaju da ništa nije zagarantovano i da je veliki deo sudbine šestina miliona ljudi i njihovih porodica u SAD i u domovinama i dalje neizvestan.

___

Associated Press pisac Marcos Aleman doprineo je iz San Salvadora, El Salvador.