Ključni nalaz: Delimičan otisak prsta otkriven u zaptivnoj smoli Hjortspring broda, najstarijeg skandinavskog plank-broda datiranog u IV vek pre nove ere. Analize smole i kanapa ukazuju na to da je plovilo verovatno nastalo u priobalnim regionima Baltičkog mora, a ne u oblasti Hamburga kako se ranije verovalo. Istraživači koriste X-ray tomografiju, 3D modele i hemijske analize, a cilj je i ekstrakcija drevne DNK iz smole kako bi se dobili dodatni podaci o napadačima.
Jedan Otisak Prsta Na Najstarijem Skandinavskom Plank-brodu Može Razrešiti Drevnu Misteriju
One Fingerprint May Help Solve an Ancient MysterySmitt - Getty Images
Arheolozi su otkrili delimičan otisak prsta u zaptivnoj smoli na Hjortspring brodu — najstarijem poznatom skandinavskom plank-brodu — i veruju da taj jedinstveni nalaz može pomoći da se rasvetli ko je i zašto napao dansko ostrvo Als pre više od 2.000 godina.
Otkriće i istorijski kontekst
Napad na ostrvo Als dogodio se u IV veku pre nove ere, kada je armada pomorskih napadača pokušala da sa mora napadne obalsko naselje. Meštani su se uspešno odbranili i potopili bar jedan od napadačkih čamaca, koji je potom sačuvan u mulju. Plovilo, danas poznato kao Hjortspring brod, pronađeno je 1880-ih, a iskopano tokom 1920-ih; to je jedini primerak praistorijskog plank-broda otkriven u Skandinaviji.
Šta otisak i smola govore o poreklu broda
Istraživači sa Lund University otkrili su delove broda koji ranije nisu bili hemijski konzervisani i analizirali su ih savremenim metodama. Hemijska analiza pokazala je da je zaptivanje urađeno borovom smolom (pine pitch), što upućuje na to da je plovilo verovatno izrađeno u regionu bogatom borovim šumama — najverovatnije priobalnim oblastima Baltičkog mora istočno od ostrva Rügen i u regionu Skåne.
„Brod je bio zaptiven borovom smolom, što nas je iznenadilo. To sugeriše da je plovilo najverovatnije napravljeno u regionu gde su borovi široko rasprostranjeni,“ rekao je Mikael Fauvelle iz Lund University.
Do sada se pretpostavljalo da su napadači mogli poticati iz područja današnjeg Hamburga, ali nova analiza upućuje na širi prostor Baltičkog basena kao mogući izvor čamaca i ratnika.
Metode koje su promenile priču
Tim je primenio više različitih metoda da bi rekonstruisao poreklo i način gradnje broda: radiokarbonsko datiranje kanapa od lišćarske kore (potvrdilo pre-Rimsko gvozdeno doba), X-ray tomografiju za visokorezolutne snimke, izradu 3D modela delimičnog otiska prsta, kao i hromatografiju i masenu spektrometriju za analizu sastava smole.
Istraživači se nadaju da će uskoro uspeti da izvuku drevnu DNK iz zaptivne smole, što bi moglo dati dodatne informacije o ljudima koji su koristili ovo plovilo.
Zašto je otisak važan?
Delimičan ljudski otisak prsta, utisnut u tar tokom gradnje, predstavlja neposrednu vezu sa zanatlijom ili mornarom koji je radio na plovilu. U kombinaciji sa tehnikama izrade užadi i detaljima šivenja, otisak pomaže u rekonstrukciji tehnologije i kulturnih praksi ranih pomorskih društava u Severnoj Evropi.
Zaključak
Ovaj jedinstveni nalaz — delimičan otisak prsta u zaptivnoj smoli Hjortspring broda — ne daje konačan odgovor, ali značajno sužava prostor mogućnosti i naglašava povezanost ranih skandinavskih plovnih tehnologija sa širim baltičkim regionom. Dalje analize, uključujući potencijalno izdvajanje drevne DNK, mogle bi dodatno rasvetliti poreklo i pokrete ovih drevnih moreplovaca.
Pomozite nam da budemo bolji.
