Arheolozi u Pompejima su prvi put koristili veštačku inteligenciju za digitalnu rekonstrukciju lica žrtve erupcije Vezuva iz 79. godine. Rekonstrukcija prikazuje starijeg muškarca pronađenog kod Porta Stabia koji je držao terakotni tučak kao improvizovanu zaštitu od lapila. Projekat su realizovali Arheološki park Pompeji i Univerzitet u Padovi, a autori ističu da AI može unaprediti istraživanja i približiti nalaze široj javnosti.
AI Rekonstrukcija Otkriva Lice Žrtve Koja Je Bežala Od Erupcije Vezuva
This image released by the Italian Culture Ministry on Monday, April 27, 2026, shows a victim of the AD 79 eruption of Mount Vesuvius, in the Pompeii archaeological area near Naples in southern Italy. / Credit: AP
Arheolozi u Pompejima po prvi put su upotrebili veštačku inteligenciju da digitalno rekonstruišu lice jedne od žrtava erupcije Vezuva iz 79. godine nove ere, pružajući snažan i emotivan uvid u događaje koji su zaledili grad pred skoro 2.000 godina.
Gde i kako je pronađen muškarac
Rekonstrukcija predstavlja starijeg muškarca koji je pronađen u blizini kapije Porta Stabia, van zidina antičkog grada, među dvojicom ljudi koji su pokušavali da pobegnu ka obali. Arheolozi smatraju da je on nastradao ranije tokom snažnog pada vulkanskog materijala (lapila i pepela).
Arheološki nalazi i njihovo značenje
Uz skelet su zatečeni terakotni tučak koji je verovatno služio kao improvizovana zaštita glave, uljana lampa, mali gvozdeni prsten i deset bronzanih novčića. Ovi predmeti osvetljavaju poslednje trenutke žrtve i svakodnevni život u Pompejima pre katastrofe, a nalaz potvrđuje i antičke opise, poput onih Plinija Mlađeg, o ljudima koji su pokušavali da se štite predmetima dok su pepeo i krhotine padali.
Metodologija: kombinacija arheologije i savremenih tehnologija
Digitalni portret razvili su Arheološki park Pompeji u saradnji sa Univerzitetom u Padovi, koristeći podatke sa terenskih iskopavanja i primenu AI i tehnika foto-editovanja za prevod skeletnih i arheoloških podataka u realističan ljudski lik. Tim naglašava da AI ne zamenjuje arheologiju, već je alat koji može povećati dostupnost i emotivni doseg nalaza.
Ogromna količina arheoloških podataka danas je takva da ćemo samo uz pomoć veštačke inteligencije moći adekvatno da ih zaštitimo i unapredimo. Ako se dobro koristi, AI može doprineti obnovi klasičnih studija.
Italijanski ministar kulture Alessandro Giuli istakao je da inovativne, ali pažljivo primenjene metodologije mogu otvoriti nove istorijske perspektive i obogatiti razumevanje drevnog života.
Širi kontekst nalaza
Nalaz potvrđuje da su mnogi pokušavali da napuste grad kroz kapije i da su mnogi izgubili život van njegovih zidina u pokušaju da stignu do obale. Prošlogodišnji dokazi o reokupaciji Pompeja nakon erupcije ukazuju na to da su neki preživeli pokušali da obnove život na mestu tragedije.
Ranije ove godine objavljeni su i drugi zapaženi nalazi iz Pompeja, uključujući dvihiljadugodišnju ljubavnu poruku i ilustriranu scenu borbe gladijatora na zidu, što dodatno potvrđuje bogatstvo i raznovrsnost informacija koje lokalitet pruža.
Zaključak: Projekat koji kombinuje arheologiju i veštačku inteligenciju predstavlja korak napred u komunikaciji naučnih otkrića javnosti — omogućavajući dublju emotivnu vezu sa prošlošću, ali i naglašavajući potrebu za odgovornom i transparentnom upotrebom novih tehnologija.
Pomozite nam da budemo bolji.
