Studija u Nature Communications pokazuje da je Turkana rift, pojas dugačak oko 310 milja (~500 km) u Keniji i Etiopiji, u kasnoj fazi kontinentalnog riftinga i da se nalazi u fazi poznatoj kao "necking". Rifting u toj zoni traje oko 45 miliona godina, dok je necking počeo pre ~4 miliona godina, a seizmički podaci pokazuju napredniji stadij procesa nego što se ranije mislilo. Region Afar prikazuje rane oblike okeanske kore, a oblast Turkane je značajna i zbog više od 1.200 fosila hominina.
Turkana Rift: Kako Masivna Pukotina Može Jednog Dana Podeliti Afriku i Otvoriti Novi Okean
Christian Rowan - PHOTO: Late Miocene fossil-bearing strata of Lothagam in West Turkana.
Istočna Afrika se polako razvlači duž zone poznate kao Turkana rift, pojas dugačak oko 310 milja (~500 km) koji se proteže kroz Keniju i Etiopiju. Novo istraživanje objavljeno u Nature Communications pokazuje da taj deo kontinenta ulazi u kasnu fazu kontinentalnog riftinga — proces koji može, tokom geološki dugog vremena, dovesti do potpunog razdvajanja kopna i formiranja novog okeana.
Emad Aljumah/Getty Images, FILE - PHOTO: In this Dec. 6, 2017, file photo, Africa's Rift Valley is shown from an airplane flying over Ethiopia.
Šta su istraživači otkrili?
Tim naučnika, na čelu sa Christianom Rowanom, doktorantom na Columbia University, analizirao je seizmičke refleksione podatke koji oslikavaju strukturu gornjih slojeva Zemljine kore do približno 10 km dubine. Podaci ukazuju da je Turkana jedinstven među aktivnim riftovima zbog pojave nazvane "necking" — uskog pojasa u kojem su deformacija, raslojavanje i taloženje koncentrisani, pa kora dramatično stanjiva.
Simon Maina/AFP via Getty Images, FILE - PHOTO: In this April 6, 2018, file photo, people and school children walk next to a deep chasm in the earth near the town of Mai-Mahiu, Nakuru County in the Rift Valley, some 54kms (33.5 miles) south-west of Nairobi.
"Turkana je jedini aktivni rift na Zemlji koji pokazuje jasan 'necking' — fazu koja prethodi formiranju novog okeanskog dna", rekao je Rowan za ABC News.
Prema autorima studije, proces riftinga u tom području traje već oko 45 miliona godina, dok je faza neckinga verovatno počela pre oko 4 miliona godina, povezano sa velikim vulkanskim aktivnostima. Severni deo riftne zone, region Afar blizu Crvenog mora i Zaliva Aden, već pokazuje rane oblike okeanske kore, što ukazuje da je razdvajanje u nekim delovima gotovo ostvareno.
Martin Harvey/Getty Images, FILE - PHOTO: Nabuyatom Crater is shown at the edge of Lake Turkana, which is situatated in the Great Rift Valley in Kenya.
Zašto je ovo važno?
Geološki razvoj riftne zone ima praktične posledice za milione stanovnika regiona. Zapadni ogranak Istočnoafričkog rift sistema obuhvata jezera Tanganyika i Malawi, vredna zbog ribarstva i naselja. Regija Turkana je takođe bogata arheološkim otkrićima: pronađeno je preko 1.200 fosila hominina, zbog čega se ova oblast često naziva kolijevkom čovečanstva.
Romina Facchi/Getty Images, FILE - PHOTO: Lake Malawi is shown in this undated file photo.
Naučnici smatraju da su jedinstveni geološki uslovi riftne doline doprli očuvanju bogatog fosilnog zapisa, pa proučavanje strukture riftova pomaže da se bolje razumeju i klimatske i evolucione promene u prošlosti.
Skala vremena i kontekst
Važno je naglasiti da, iako govorimo o "podeli kontinenta", reč je o procesu koji se odvija tokom miliona godina. Primer Pangee, superkontinenta koji se raspao i doveo do formiranja Atlantskog okeana, pokazuje koliko su ovi procesi spori u ljudskim mjerilima, ali dramatični u geološkoj perspektivi.
Zaključak istraživanja sugeriše da je Turkana bliži kritičnoj fazi razdvajanja nego što se do sada mislilo, ali potpuni geografski razlaz i formiranje novog okeana i dalje bi zahtevali geološki dug period od nekoliko miliona godina.
Pomozite nam da budemo bolji.
