Studija zasnovana na podacima sa Chandra i James Webb teleskopa otkriva prvi "X-zračni" primerak među misterioznim malim crvenim tačkicama iz ranog univerzuma. Ovaj objekat emituje rendgensko zračenje, što snažno ukazuje na aktivnu supermasivnu crnu rupu. Istraživači predlažu hipotezu "zvezda-crne rupe" — crna rupa zarobljena u gustom oblaku gasa koji skriva njene emisije.
Otkrivena X-zračna tačkica: nova veza u misteriji malih crvenih tačkica
A black hole is depicted at the center, surrounded by a bright, swirling accretion disk in shades of white and light blue. The effect is of a giant eye hovering in space.
Nova studija zasnovana na podacima NASA-inog Chandra rendgenskog teleskopa i snimcima James Webb svemirskog teleskopa otkriva prvi primerak "X-zračne" tačkice među misterioznim malim crvenim tačkicama iz ranog univerzuma. Ovaj objekat emituje rendgensko (X) zračenje — ključni znak koji upućuje na aktivnost supermasivne crne rupe.
Rezultati su objavljeni u The Astrophysical Journal Letters. Istraživanje je poređenjem starijih Chandra snimaka i novih podataka sa JWST otkrilo jednu tačkicu koja pokazuje jasne rendgenske emisije, što je do sada bio izuzetak među stotinama opaženih crvenih tačkica.
„Astronomi pokušavaju da shvate šta su male crvene tačkice već nekoliko godina,” rekao je vodeći autor Raphael Hviding iz Max Planck Institute for Astronomy. „Ovaj jedini X-zračni objekat može da nam pomogne da povežemo sve tačkice.”
Male crvene tačkice su veoma svetli i izuzetno masivni objekti koji su postojali u mladom univerzumu — većina ih je otkrivena na udaljenosti od oko 12 milijardi svetlosnih godina, a neke datiraju iz perioda kada je univerzum imao manje od milijardu godina. One su suviše masivne da bi bile pojedinačne zvezde, ali su istovremeno previše kompaktne da bi bile uobičajene galaksije.
Do sada nijedna od stotina takvih tačkica nije pokazivala rendgenske tragove koji bi potvrdili prisustvo proždrljive crne rupe. Upravo zbog toga naučnici predlažu hipotezu o tzv. "zvezdi-crnoj rupi" — scenariju u kome se supermasivna crna rupa nalazi okružena izuzetno gustim oblakom gasa koji apsorbuje i zamagljuje njene emisije.
„Ako potvrdimo da je X-zračna tačkica mala crvena tačkica u tranziciji, mogli bismo prvi put da zavirimo u njeno srce,” rekao je koautor Hanpu Liu sa Princeton University. „To bi bio najjači dokaz da rast supermasivnih crnih rupa stoji u centru bar dela populacije ovih objekata.”
Otkrivanje X-zračne tačkice ne samo da pojačava povezanost sa aktivnim crnim rupama, već i otvara mogućnost da su neke od ovih objekata u posebnoj, kratkotrajnoj fazi evolucije — kada je crna rupa dovoljno snažna, ali i dovoljno skrivena u gustom gasnom omotaču. NASA-ina umetnička vizija predstavila je objekat kao veliko "zlokobno oko", simbolično ilustrujući kako izgleda kada snažna, ali zaklonjena energija nadgleda prostor.
Dalja posmatranja i analiza će biti neophodni da se potvrdi da li je otkriveni X-zračni primerak zaista predstavnik prelazne faze i koliko je takvih objekata u populaciji malih crvenih tačkica. Ako se potvrdi, ovo otkriće može značajno promeniti razumevanje ranog rasta supermasivnih crnih rupa.
Pomozite nam da budemo bolji.
