Naučnici koji rade sa podacima James Webb teleskopa identifikovali su crvenu tačkicu stara oko 660 miliona godina nakon Velikog praska i modelovali je kao crnu rupu mase ~100.000× mase Sunca obavijenu gustom, bezprašinskom omotačem gasa. Spektralni Balmerov prekid i apsorpcione linije ukazuju da crvenilo potiče od gustog neutralnog vodonika, a ne od prašine. Autori naglašavaju da su modeli pojednostavljeni i da su potrebna dalja posmatranja za potvrdu ove hipoteze.
Mala crvena tačkica iz ranog univerzuma: Webb možda otkrio obavijenu crnu rupu
A Cosmic Dawn Mystery May Be a Black Hole StarAll About Space - Getty Images
Novo istraživanje zasnovano na podacima NASA-inog teleskopa James Webb (JWST) sugeriše da jedna od misterioznih "crvenih tačkica" na najdaljim slikama univerzuma može predstavljati supermasivnu crnu rupu iz perioda svega 660 miliona godina nakon Velikog praska.
Kako su došli do tog zaključka?
Tim naučnika je izabrao manju oblast neba sa Webbovim snimcima, razvio algoritam koji je izdvojio posebno upadljivu crvenu tačkicu i potom primenio spektroskopske analize i modele kako bi objasnio njene osobine. Rad je objavljen u časopisu Nature, a među autorima je i Rohan Naidu sa Univerziteta na Havajima.
Spektar i Balmerov prekid
Ključni trag bio je spektar: objekat pokazuje izuzetno veliki Balmerov prekid i višestruke Balmerove apsorpcione linije. Umesto glatkog, prašinom izazvanog crvenila, ovde se vidi nagli pad intenziteta na određenoj talasnoj dužini — znak da ogromna količina neutralnog vodonika snažno apsorbuje svetlost.
„Predstavljamo izvor 660 miliona godina nakon Velikog praska koji pokazuje jedinstvena svojstva: među najvećim Balmerovim prekidima zabeleženim pri bilo kom crvenom pomaku [...] i Balmerovom apsorpcijom u više tranzicija. Modelujemo ovaj izvor kao obavijenu crnu rupu pri čemu su Balmerov prekid i apsorpcione karakteristike posledica ekstremno gustog, turbulentnog gasa koji formira bezprašinski omotač oko supermasivne crne rupe.“
Model: obavijena crna rupa
Na osnovu modela, naučnici pretpostavljaju da se radi o centralnoj crnoj rupi mase reda veličine ~100.000 puta masa Sunca, obavijenoj gustom, gotovo bezprašinskim omotačem gasa prostorno poredivim sa Sunčevim sistemom. Gustina gasa je znatno veća nego u većini poznatih kosmičkih sredina, što utiče na ponašanje čestica i vidljive spektarske linije.
Posledice i neizvesnosti
Autori upozoravaju da sadašnji model predstavlja pojednostavljenu interpretaciju i da gust, zaklanjajući spektar može dovesti do prenaglašenih procena mase crne rupe. Preporučuju dublje opservacije i složenije modele kako bi se potvrdila priroda ovakvih objekata.
Takođe, druge crvene tačkice sa drugačijim spektrima već su tumačene kao prašnave rane galaksije, što ukazuje da "crveni pikseli" mogu obuhvatiti više vrsta objekata iz prvog milijardu godina univerzuma.
Zaključak: Posmatranje otvara mogućnost postojanja ranih, obavijenih supermasivnih crnih rupa, ali konačna potvrda zahteva dodatne spektre i posmatranja na većoj rezoluciji.
Pomozite nam da budemo bolji.
