Povratak doseljenika u Sa‑Nur označio je obnovu naselja raseljenog 2005. godine. Vlada desnice podržala je ponovno naseljavanje, što za pristalice predstavlja istorijsku korekciju, a kritičari ga vide kao korak koji udaljava mogućnost palestinske države. Incident na groblju Al‑Asaasa, gde postoje tvrdnje o pokušaju iskopavanja tela, pokazuje da tenzije ostaju visoke.
Povratak u Sa‑Nur: Doseljenici Ponovo Naseljavaju Raseljeno Naselje — Simbolika i Rast Napetosti
Israeli settlers return to the tiny settlement of Sa-Nur in northern West Bank after it was evacuated 20 years ago (ilia YEFIMOVICH)(ilia YEFIMOVICH/AFP/AFP)
Meir Goldmintz, sedeći za stolom pokrivenim cvetnim plastičnim ubrusom u svom prefabrikovanom domu, kaže da konačno ostvaruje san koji nosi gotovo dve decenije: povratak u Sa‑Nur.
Malo naselje, položeno iznad palestinskih sela na severu izraelski‑okupiranog Zapadnog Brega, bilo je raseljeno 2005. godine zajedno sa još tri jevrejska naselja u tom području i svim naseljima u Pojasu Gaze tokom izraelskog povlačenja iz te oblasti.
Šta se dogodilo
Sa‑Nur je ponovo uspostavljen nakon što je trenutna desničarska vlada dala zeleno svetlo za veliki talas širenja naselja. Zvaničnici i pristalice povratka vide ovaj potez kao "istorijsku korekciju", dok kritičari upozoravaju da nova naselja dodatno udaljavaju perspektivu palestinske države.
Život u obnovljenom naselju
Naselje je još u izgradnji: radnici popravljaju električne stubove, buldožeri oblikuju teren, a popločani put vodi pored oko desetak belih bungalova. Ispred kuća stoje dečiji bicikli, veš na sušenju, ležaljka i trampolina. Enterijeri su skromni — police pune religijskih tekstova, plastificirani klavir i fotografije porodice na frižideru.
„Moja lična priča nije bitna. Priča je povratak jevrejskog naroda,“ kaže Goldmintz, koji je u političkom i ideološkom smislu podržao viziju proširenja naseljavanja.
Incident na groblju Al‑Asaasa
Dan nakon što je AFP posetio Sa‑Nur, snimak koji su objavili meštani pokazao je tenziju tokom sahrane u groblju sela Al‑Asaasa. U videu se vide muškarci koji nose prekriveno telo, dok iznad njih stoje doseljenici sa oružjem i izraelski vojnici. Sin preminulog tvrdi da su doseljenici pokušali da iskopaju telo nakon sahrane.
Izraelska vojska u odgovoru je navela da je sahrana prethodno koordinisana sa bezbednosnim snagama, da nije izdala naređenje za uklanjanje tela i da je zaplenila alate doseljenika. Vojna komanda je osudila svako delovanje koje narušava javni red i dostojanstvo preminulih.
Širi kontekst i posledice
Zapadni Breg danas je dom više od 500.000 Izraelaca koji žive među oko tri miliona Palestinaca. Naselja, privremeni kampovi i obilazni putevi fragmentiraju teritoriju i dodatno otežavaju perspektivu dogovorenog rešenja sa dve države. Prema izraelskoj NVO Peace Now, broj novih odobrenja za naselja porastao je sa samo tri u periodu 2013–2022. na 54 u 2025. godini, dok je za 2026. već registrovano 34 odobrenja.
Za pristalice ponovnog naseljavanja, povratak u Sa‑Nur ima emotivni i istorijski značaj. Za Palestince i međunarodne kritičare, on predstavlja otežavanje mira i pogoršanje svakodnevnih tenzija na terenu.
Zaključak: Ponovno uspostavljanje Sa‑Nura jasno oslikava polarizovane perspektive — od obnovljene nade i simbolike za doseljenike do produbljivanja strahova i napetosti među Palestincima i međunarodnim akterima.
Pomozite nam da budemo bolji.
