COSMOS‑Web, najveća anketa koju je dosad izveo JWST, mapirala je kosmičku mrežu galaksija unazad do perioda kada je univerzum imao oko 1 milijardu godina. Projekat otkriva mnogo više slabih galaksija i omogućava preciznije određivanje udaljenosti, što dovodi do oštrijih trodimenzionalnih mapa. Rezultati pokazuju da su mnoge strukture koje je Hubble prikazivao kao ujedinjene sada razložene na detaljnije segmente. Rad je objavljen 6. maja u The Astrophysical Journal.
JWST i COSMOS‑Web: Najdetaljnija Mapa Kosmičke Mreže Do Sada
A slice through the COSMOS-Web cosmic-web map, showing galaxies across nearly 14 billion years of cosmic history. The vertex on the left marks the present day; moving outward, each galaxy is placed at its distance in cosmic time, reaching back to when the universe was less than a billion years old. Bright yellow regions show the dense clusters and filaments of the cosmic web, while dark regions mark the near-empty voids in between. | Credit: UCR/Hossein Hatamni
Korišćenjem Svemirskog teleskopa James Webb, astronomi su napravili najopsežniju i najdetaljniju mapu kosmičke mreže — ogromne, nitaste strukture galaksija i tamne materije koja oblikuje raspored materije u univerzumu.
Projekat se zove COSMOS‑Web i predstavlja najveću anketu koju je do sada izveo JWST. Tim je pratio raspored galaksija sve do vremena kada je univerzum imao oko 1 milijardu godina, otvarajući uvid u način na koji su se formirale i raspoređivale strukture u ranim epohama kosmosa.
Šta je kosmička mreža?
Kosmička mreža označava splet filamenata i listova tamne materije i gasa duž kojih su se skupljale galaksije, sa velikim, gotovo praznim regijama između — tzv. prazninama. To je osnovna arhitektura univerzuma: mreža u kojoj se nalaze pojedinačne galaksije i jata galaksija.
Zašto je COSMOS‑Web važan?
Rezultati COSMOS‑Web tima jasno pokazuju koliko JWST unapređuje naše posmatranje u odnosu na Hubbleov teleskop. JWST detektuje znatno veći broj slabih, udaljenih galaksija i omogućava preciznije određivanje njihovih udaljenosti (crvenog pomaka). To znači da svaku galaksiju možemo preciznije smestiti u trodimenzionalnu kartu kosmičkog vremena — mapa postaje oštrija i sadržajnija.
„JWST je u potpunosti promenio naš pogled na svemir, a COSMOS‑Web je od početka osmišljen da nam pruži širok i dubok pogled potreban da vidimo kosmičku mrežu,“ rekao je vođa projekta Hossein Hatamnia (University of California, Riverside).
Član tima Bahram Mobasher naglašava da su ranije snimci često "izgladili" ili spojili pojedinačne strukture koje JWST sada razdvaja: ono što je nekada izgledalo kao jedna formacija, sada se vidi kao više povezanih delova sa jasno uočljivim detaljima.
Šta naučnici mogu dalje da istraže?
Preciznija trodimenzionalna mapa omogućava proučavanje evolucije galaksija unutar filamenata, klastera i praznina kroz milijarde godina. Tim može pratiti kako gustoća okoline utiče na formiranje zvezda, kako se klasteri razvijaju i kako tamna materija oblikuje velike strukture.
JWST je počeo da šalje naučne podatke tokom leta 2022. godine, a troškovi projekta često se navode na oko 10 milijardi dolara kada se saberu razvoj, lansiranje i operacije. Rad COSMOS‑Web tima objavljen je 6. maja u časopisu The Astrophysical Journal.
Za kontekst: Solarni sistem je vrlo mali u poređenju sa ovim razmerama — na primer, Oortov oblak se procenjuje da se proteže do reda veličine ~1–2 svetlosne godine — dok COSMOS‑Web mapira udaljenosti do više od 13 milijardi svetlosnih godina.
Pomozite nam da budemo bolji.
