ESA je 13. maja predstavila novu HRSC snimku oblasti Shalbatana Vallis na Marsu koja otkriva "haotičan teren" i vijugave kanale formirane katastrofalnim poplavama pre oko 3,5 milijardi godina. Glavni kanal je širok oko 10 km i dubok približno 500 m. Snimci pokazuju slojeve sedimenta, naslage verovatnog vulkanskog pepela, kratre i mesa, što ukazuje na višestruke geološke cikluse. Mars Express (lansiran 2003.) više od dve decenije mapira Mars i prikuplja podatke o njegovoj vodenoj prošlosti.
Nova HRSC slika otkriva haos i krateri u Shalbatana Vallis na Marsu
A new image from ESA's Mars Express shows part of Shalbatana Vallis, a large channel in Mars's equatorial region. | Credit: ESA/DLR/FU Berlin
Evropska svemirska agencija (ESA) je 13. maja objavila novu, visoko detaljnu fotografiju oblasti Shalbatana Vallis na Marsu, snimljenu kamerom visoke rezolucije HRSC sa sonde Mars Express. Slika otkriva oštro izrezbareni pejzaž koji svedoči o katastrofalnim poplavama i složenoj geološkoj istoriji Crvene planete.
Šta prikazuju snimci
Na fotografiji se jasno vide takozvani "haotični teren" — polomljeni i pomereni blokovi stena za koje se smatra da su nastali urušavanjem površine nakon topljenja podzemnog leda. Pored haotičnog terena, snimci otkrivaju vijugave kanale i doline koje su izrezbarile ogromne poplave pre oko 3,5 milijardi godina.
Ključne dimenzije
Shalbatana Vallis se prostire približno 1.300 km (oko 800 milja), dok glavni kanal koji se vidi na snimku ima širinu od oko 10 km i dubinu od približno 500 m (oko 1.640 stopa). Takve mere ukazuju na snažne erozivne procese u dalekoj prošlosti planete.
Mars Express imagery of a part of a small patch of chaotic terrain within Shalbatana Vallis, a large channel near Mars's equator. | Credit: ESA/DLR/FU Berlin
Geološki zapisi i nastanak
Slojevi u dolini sugerišu da je kanal mogao biti i dublji, ali je vremenom delimično ispunjen sedimentima, pepelom i drugim materijalima. Tamno plavo-crne naslage rasute po dolini stručnjaci tumače kao vulkanski pepeo redistribuiran martovskim vetrovima. Na terenu su takođe vidljivi udarni krateri, nabrekline (wrinkle ridges) i izolovane mesa formacije, što ukazuje na ponavljane cikluse poplava, vulkanskih aktivnosti i erozije tokom milijardi godina.
"Ovakav teren često se viđa na Marsu i Mars Express ga je snimao i ranije", navodi ESA.
Zašto je ovo važno
Regioni poput Shalbatana Vallis su posebno zanimljivi naučnicima jer čuvaju tragove toplije i vlažnije prošlosti Marsa. Kanal se uliva prema niskom području Chryse Planitia, gde su neki istraživači predlagali postojanje drevnog okeana. Analiza ovakvih formacija pomaže u razumevanju hidrologije, vulkanizma i potencijalnih staništa u ranoj istoriji Marsa.
Uloga Mars Expressa
Mars Express, lansiran 2003. godine, jedna je od najduže aktivnih sondi u orbiti oko Marsa. Njena HRSC kamera mapira Crvenu planetu u boji i 3D više od dve decenije, doprinoseći otkrićima o mineralima formiranim u prisustvu vode, zakopanim ledištima i čak kontroverznim podacima koji ukazuju na moguću tečnu vodu ispod južnog polarng pokrivača.
Zaključak: Nova HRSC snimka Shalbatana Vallis potvrđuje da su velike količine podzemne vode i katastrofalne poplave oblikovale marsovski reljef pre milijardama godina, ostavljajući bogat geološki zapis koji naučnici još uvek dešifruju.
Pomozite nam da budemo bolji.
