Istraživanje pod vođstvom Salvadora Rovira-Llorensa pokazuje da su šuplja polulopta i torusna narukvica iz Blaga iz Vilenje verovatno izrađeni od meteoritnog gvožđa. Masena spektrometrija otkrila je povišen sadržaj nikla, što podržava poreklo iz meteoritâ i dataciju oko 1400–1200. g. p.n.e. Zbog jake korozije nalazi nisu konačni; autori predlažu primenu savremenih neinvazivnih tehnika radi potvrde.
Meteoritno Gvožđe U Blagu Iz Vilenje: Dva Predmeta Stare 3.400 Godina Mogu Biti Od Železa Sa Neba
The Treasure of Villena. (Municipal Archaeological Museum of Villena)
Među blistavim zlatnim predmetima iz Blaga iz Vilenje, dvojica izrazito korodiranih objekata mogla bi da budu najneobičnija i najvrednija — ne zbog zlata, već zato što su, prema najnovijim analizama, izrađeni od meteoritnog gvožđa.
YouTube Thumbnail
Pozadina nalaza
Blago iz Vilenje, sastavljeno od 66 uglavnom zlatnih predmeta, otkriveno je 1963. godine u opštini Villena u provinciji Alicante i smatra se jednim od značajnijih primera zlatarskog umeća kasnog bronzanog doba na Iberijskom poluostrvu i u Evropi.
The iron-and-gold hemisphere, which has a maximum diameter of 4.5 centimeters (1.77 inches). (Villena Museum)
Zagonetka feroznog izgleda
Među predmetima se izdvajaju mala šuplja polulopta (moguća kapica sceptra ili drška mača) i torusna narukvica. Obojica imaju "ferozan" izgled — deluju kao da su napravljeni od gvožđa — što je na prvi pogled kontradiktorno, jer na Iberijskom poluostrvu masovna upotreba taljenog zemaljskog gvožđa počinje tek u periodu oko 850. godine p.n.e., dok su zlatni elementi blaga datovani između 1500. i 1200. g. p.n.e.
Location of the Villena Treasure (Alicante) in the Iberian Peninsula. (Rovira-Llorens et al.,Trabajos de Prehistoria, 2024)
Kako su istraživači razrešili dilemu
Istraživački tim pod vođstvom Salvadora Rovira-Llorensa (sada penzionisanog šefa konzervacije Nacionalnog arheološkog muzeja u Španiji) pristupio je mogućnosti da gvožđe potiče iz meteoritâ. Meteoritno gvožđe obično sadrži znatno više nikla nego zemaljsko gvožđe, pa je ta hemijska oznaka ključna za identifikaciju.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Uz odobrenje Opštinskog arheološkog muzeja Villena, istraživači su uzeli kontrolisane uzorke iz polulopte i narukvice i analizirali sastav masenom spektrometrijom. Uprkos intenzivnoj koroziji — koja može menjati sastav površinskih slojeva — rezultati snažno upućuju na povišen sadržaj nikla i poreklo od meteoritnog gvožđa.
The iron bracelet measures 8.5 centimeters (3.35 inches) across. (Villena Museum)
Prema autorima rada, kapica i narukvica iz Blaga iz Vilenje predstavljaju prve dosad prepoznate primere meteoritnog gvožđa na Iberijskom poluostrvu, u skladu sa hronologijom kasnog bronzanog doba (oko 1400–1200 p.n.e.).
Značaj i dalje neizvesnosti
Ako se potvrdi, nalaz ukazuje na to da su metaloprerađivači na Iberiji krajem bronzanog doba imali pristup i umeće obrade izuzetno cenjenog materijala iz svemira — što dodatno osvetljava tehničke i simboličke dimenzije perioda. Primeri meteoritnog gvožđa već su poznati u drugim delovima sveta (npr. bodež iz grobnice Tutankamona), gde su takvi predmeti bili visoko vrednovani.
Međutim, zbog jakog korodiranja trenutni rezultati nisu apsolutni. Autori predlažu primenu savremenih neinvazivnih metoda (npr. napredna rendgenska i rentgenska fluorescence, mikro-CT skeniranje) kako bi se dobili detaljniji i pouzdaniji podaci bez dodatnog oštećenja predmeta.
Objavljivanje
Nalazi su objavljeni 2024. godine u časopisu Trabajos de Prehistoria. Ako se potvrde daljim ispitivanjima, ova dva predmeta mogli bi postati ključni dokazi o upotrebi meteoritnog gvožđa u ranom metalnom dobu Iberije.
Pomozite nam da budemo bolji.
