Studija Univerziteta u Beču otkriva da morske anemone koriste BMP transport i Chordin kao nosač, mehanizam povezan s oblikovanjem tela kod bilaterijanaca. To sugeriše da je taj razvojni sistem možda postojao pre 600–700 miliona godina, pre razdvajanja Knidaria i Bilateria. Ipak, ne može se sasvim isključiti mogućnost da su slične strategije nastale nezavisno u različitim evolutivnim linijama.
Morske Anemone Otkrivaju Mogući Drevni 'Plan' Tela — Mehanizam Star 600–700 Miliona Godina
A Brainless Sea Creature May Explain Our Bodiesgremlin - Getty Images
Nova studija pokazuje da morske anemone koriste molekulski mehanizam koji se dosad smatrao tipičnim za bilaterijalno simetrične životinje — mogući trag o veoma starom obrascu razvoja tela.
Otkriće i zašto je važno
Tim sa University of Vienna otkrio je da Chordin, protein poznat kao inhibitor bone morphogenetic proteina (BMP), kod morskih anemona deluje i kao nosač (shuttle) za BMP, isto kao i kod nekih bilaterijanaca. Rezultati su objavljeni 2025. u časopisu Science Advances. Ovo otkriće komplikuje dosadašnju sliku o evoluciji obrasca tela i navodi na zaključak da je osnovni razvojni mehanizam možda nastao pre razdvajanja Knidaria i Bilateria.
Kako radi BMP/Chordin sistem
BMP proteini su signalne molekule koje govore embrionskim ćelijama gde se nalaze i koju vrstu tkiva treba da formiraju. Chordin može lokalno inhibirati BMP i ujedno ih prenositi kroz tkivo, stvarajući gradijente BMP signala. Niske koncentracije često usmeravaju formiranje centralnog nervnog sistema, umerene mogu podstaći razvoj organa poput bubrega, dok visoki nivoi usmeravaju razvoj epiderme i sličnih tkiva. U bilaterijanaca ovaj gradijent postavlja osi leđa–stomak (dorzoventralnu osi).
"Transport (shuttling) se pojavljuje kod veoma udaljeno srodnih životinja, što ga čini dobrim kandidatom za ancestralni mehanizam oblikovanja tela," rekao je David Mörsdorf, jedan od vodećih autora studije (University of Vienna).
Šta to znači za evoluciju
Pronalazak Chordin-posredovanog BMP transporta kod radijalno organizovanih knidara sugeriše dve mogućnosti: ili je taj mehanizam nastao pre 600–700 miliona godina, u zajedničkog predka Knidaria i Bilateria, ili su slične strategije nastale nezavisno u više evolutivnih linija (konvergentna evolucija). Kako ističe Grigory Genikhovich, stariji autor studije, potpuna isključenost nezavisne evolucije verovatno nikada neće biti moguća, ali otkriće povećava šanse da je mehanizam vrlo star.
"Ako je poslednji zajednički predak Knidaria i Bilateria bio bilateralno simetričan, velike su šanse da je koristio Chordin za shuttle BMP proteina kako bi formirao osovinu leđa–stomak," izjavio je Genikhovich.
Šta dalje?
Ovo otkriće otvara nova pitanja: koliko su široko rasprostranjeni slični mehanizmi među drugim grupama životinja, i da li su detalji tog procesa očuvani kroz evoluciju? Dalja komparativna istraživanja i molekularni eksperimenti na raznovrsnim vrstama pomoći će da se razjasni da li se radi o zaista ancestralnom mehanizmu ili o ponovnom pojavljivanju istih rešenja u različitim granama evolucije.
Zaključak: Pronalazak Chordin-posredovanog BMP transporta u morskim anemonama ukazuje na to da su neki osnovni obrasci razvoja tela možda mnogo stariji nego što se ranije mislilo — ili da je evolucija više puta nalazila ista efikasna rešenja.
Pomozite nam da budemo bolji.
