U Laosu je otkriven veliki kameni ćup (Jar 1) prečnika 2,05 m koji sadrži netaknute i selektivno poređane ljudske ostatke iz više generacija. Radiokarbonsko datiranje pokazuje da su kosti ubačivane u više navrata između 890. i 1160. godine, što ukazuje na ponovnu upotrebu ćupa kao kolektivnog mortuarnog prostora. Pronađene staklene perle, verovatno iz Indije, potvrđuju trgovinske veze i ulogu priloženih predmeta u pogrebnom ritualu.
Gigantski 'ćup smrti' iz Laosa otkriva ostatke više generacija
Archaeologist Nicholas Skopal squats next to one of the smaller jars at Site 75 in Laos. | Credit: Nicholas Skopal
Arheolozi su u Laosu iskopali ogroman kameni ćup, označen kao Jar 1, koji je sadržao netaknute i selektivno poređane ljudske ostatke starih približno 1.200 godina. Nalaz baća novo svetlo na misterioznu Oblast Ćupova (Plain of Jars) i podržava ideju da su ove posude korišćene u složenim mortuarnim praksama.
Jar 1 i njegovo značenje
Jar 1 je jedan od najvećih poznatih ćupova u Laosu: prečnik mu je oko 2,05 m (6,7 stopa), sa izuzetno debelim zidovima, širokom osnovom i oblikom nalik posudi. Istraživači su u ovoj posudi pronašli veliku koncentraciju ljudskih kostiju raznih delova tela — lobanje su bile poređane duž ivica, dok su kosti ruku i nogu bile sabijene zajedno — što ukazuje da ćup nije bio primarno mesto sahrane, već je korišćen u nekom obliku sekundarne mortuarne obrade.
Arheološki kontekst i datovanje
Posuda je iskopana na Lokalitetu 75, delu pejzaža na platou Xieng Khouang koji obuhvata više od 2.000 izdubljenih kamenih ćupova. Ćupovi su rasprostranjeni duž starih trgovačkih ruta koje su bile aktivne između oko 500. p. n. e. i 500. n. e., a variraju u visini od oko 1 do 3 metra.
Radiokarbonsko datiranje zuba iz Jar 1 pokazalo je da su ljudi čiji su ostaci ubačeni u ćup to činili u više navrata između približno 890. i 1160. godine. To sugeriše da je Jar 1 služio kao kolektivni mortuarni prostor koji se ponovo upotrebljavao tokom nekoliko generacija.
Glass beads discovered inside the giant "death jar" in Laos. | Credit: Nicholas Skopal
Artefakti i regionalne veze
U posudi su pronađene i višebrojne staklene perle, od kojih je veliki deo verovatno proizveden u Indiji. Ovi predmeti ukazuju na trgovinske veze i kulturne kontakte preko Jugoistočne Azije, ali i na to da su prilozi — perle i predmeti — bili važan deo pogrebnog rituala.
Nicholas Skopal, koautor studije i arheolog sa James Cook University, rekao je da Jar 1 izdvaja njegova veličina i "izuzetna količina ljudskih ostataka" te da dalja istraživanja, uključujući analizu drevnog DNK, treba da rasvetle biološke odnose među pokopanim osobama.
Anna Pineda, arheolog sa Australijskog nacionalnog univerziteta, ocenila je da je prvi nalaz netaknutih ljudskih ostataka unutar ćupa snažan dokaz da su ove posude korišćene kao mortuarni kontejneri za sekundarne sahrane.
Šta dalje?
Iako je ovo prvo dokumentovano otkriće ljudskih ostataka unutar jednog od velikih kamenih ćupova na ovoj lokaciji, ostaje nejasno da li su svi ćupovi na Plain of Jars imali istu funkciju ili je Jar 1 lokalni ili neobičan primer. Potrebna su dalja iskapanja i komparativne studije da bi se utvrdilo koliko je ova praksa bila rasprostranjena.
Glavni sledeći koraci uključuju završetak analize drevnog DNK kako bi se utvrdile biološke veze među osobama iz Jar 1, detaljniju analizu perli i drugih priloženih predmeta, kao i šira arheološka istraživanja na drugim ćupovima u regionu.
Pomozite nam da budemo bolji.
