Nova studija analizirala je CT skenove karpalnih kostiju ne-ljudskih primata i više od 50 fosilnih uzoraka hominina kako bi ispitala poreklo specifičnih osobina ljudskog zgloba šake. Istraživači su našli zajedničke morfološke osobine između ljudi i afričkih majmuna koje bi, prema biomehanici, mogle odgovarati hodu po zglobovima, ali ističu da te osobine mogu biti i eksaptacija za manipulaciju predmetima ili ostatak srodstva. Bez fosila iz perioda pre 6–8 miliona godina i dodatnih analiza, pitanje ostaje otvoreno.
Da Li Je Naš Zajednički Predak Hodao Kao Gorila? Novi Dokazi Iz Građe Zgloba Šake
A diagram showing seven of eight wristbones. (The eighth bone, the pisiform, is pea-shaped in humans and rod-shaped in nonhuman apes. It was excluded from the study for feasibility reasons.)“Did Modern Human Carpal Morphology Evolve from Knuckle Walking Traits?” by Laura E. Hunter et al., inProceedings of the Royal Society B: Biological Sciences,Vol. 293. Published online May 19, 2026
Debata o tome kako je hodao poslednji zajednički predak ljudi i velikih majmuna — da li je koristio oslonac na zglobove šaka poput čimpanzi ili je imao "ravniji" oslonac — dugo zaokuplja paleontologe i biologe. Nova studija objavljena 19. maja 2026. u časopisu Proceedings of the Royal Society B donosi detaljnu komparativnu analizu zglobova šake savremenih primata i više od 50 fosilnih karpalnih kostiju hominina, koja može baciti novo svetlo na to pitanje.
Metodologija i glavni nalazi
Istraživači su analizirali CT skenove i morfometrijske podatke karpalnih kostiju ne-ljudskih primata — uključujući gorile, orangutane i čimpanze — i uporedili ih sa fosilima iz linije hominina. U radu se navodi da ljudi i afrički majmuni dele određene morfološke karakteristike zgloba šake koje, prema postojećim biomehaničkim studijama, mogu biti povezane s hodanjem po zglobovima (knuckle-walking).
„Izgleda da postoje osobine koje su se razvile u zajedničkom pretku ljudi i afričkih majmuna, a koje bi, prema postojećim biomehaničkim studijama, mogle biti korisne za hod po zglobovima“, kaže Laura Hunter, vodeća autorka studije.
Jedna od istaknutih karakteristika je „reorganizacija" kostiju na palčanoj strani zgloba, koja je primetna i kod vrsta koje hodaju po zglobovima i kod ljudi. Autori su, iz praktičnih razloga, isključili pisiform (osmu karpalnu kost) iz analize jer je njegova forma kod ljudi i ne-ljudskih majmuna vrlo različita i otežava direktnu primerjivu obradu.
Šta to znači — knuckle-walking ili nešto drugo?
Iako nalaz ukazuje na to da su određene osobine mogle postojati u zajedničkog pretka, autori upozoravaju da to ne znači nužno da je on nužno hodao po zglobovima. Moguće je da su te karakteristike izvorno služile za druge funkcije, poput penjanja, ili su kasnije preuzete za manipulaciju predmetima i upotrebu alata — proces poznat kao eksaptacija.
Tracy Kivell, koja nije bila uključena u studiju, ocenjuje rad kao „izvrstan“ i ističe da je ovo najopsežnija analiza zgloba šake do sada, ali dodaje da fokus samo na zglob ograničava zaključke.
Ograničenja i dalje nepoznanice
Glavna ograničenja studije su što se analiza odnosi samo na zglob šake i što bez direktnih fosilnih ostataka iz vremena pre 6–8 miliona godina ne možemo dati konačan odgovor. Sličnosti u morfologiji mogu biti posledica zajedničkog porekla, konvergentne evolucije ili različitih funkcionalnih pritisaka kroz vreme.
Kako autori i nezavisni stručnjaci naglašavaju: naslov studije je pitanje, ne tvrdnja. Potrebna su dodatna istraživanja koja bi uključila druge anatomske regione, biomehaničke eksperimente i eventualno novosnađene fosile iz ključnog perioda evolucije.
Zaključak: studija značajno bogati razumevanje evolucije karpalne morfologije i otvara novu, dobro dokumentovanu hipotezu o tome koje su osobine možda postojale kod zajedničkog pretka, ali konačna rekonstrukcija ponašanja tog predaka i dalje zavisi od novih dokaza.
Pomozite nam da budemo bolji.
