Studija otkriva da je 2010. godine veliki region rastopljenog gvožđa pod ekvatorskim Pacifikom naglo promenio smer toka sa zapadnog na snažan istočni, na dubini od oko 2.200 km. Analiza obuhvata podatke iz perioda 1997–2025, uključujući Swarm, CryoSat, CHAMP i Ørsted. Nalaz je povezan sa geomagnetskim ‚jerk‘ događajem iz 2017. i ukazuje na znatno dinamičniju unutrašnjost Zemlje, sa implikacijama za navigaciju, svemirske letelice i proučavanje granice jezgro-omotač.
Neočekivani preokret u jezgru Zemlje: pod Pacifikom 2010. promenjen smer toka rastopljenog gvožđa
Novo istraživanje otkriva neočekivanu i naglu promenu koja se dogodila 2010. godine duboko ispod ekvatorskog Pacifika. Analizom satelitskih i kopnenih merenja magnetnog polja iz perioda 1997–2025, naučnici su rekonstruisali snažan obrt u kretanju rastopljenog gvožđa na oko 2.200 km ispod površine — iz zapadnog u snažan istočni tok.
Ključni nalazi
Istraživanje sugeriše da je unutrašnjost Zemlje dinamičnija i manje predvidiva nego što se dosad mislilo. Promenu su detektovali i rekonstruisali uz pomoć podataka sa misija Evropske svemirske agencije (Swarm, CryoSat) i ranijih satelita CHAMP i Ørsted, koji su zajedno omogućili razdvajanje signala iz jezgra od uticaja okeana, kore, jonosfere i magnetosfere.
Veliki preokret u toku ispod Pacifika otvara nova pitanja o ponašanju duboke unutrašnjosti Zemlje. Sada naučnici nastoje da utvrde da li je reč o kratkotrajnoj fluktuaciji, delu ponavljajuće oscilacije ili o prelazu u novi stabilan režim cirkulacije jezgra — rekao je Frederik Dahl Madsen, jedan od vodećih autora studije.
Konstelacija Swarm, lansirana 2013. godine, nosi izuzetno osetljive magnetometre koji su omogućili precizno praćenje promena u magnetnom polju nakon događaja iz 2010. godine. Pored Swarm podataka, u analizi su iskorišćeni i podaci sa CryoSat, CHAMP i Ørsted misija, što je omogućilo detekciju naglih promena povezanih sa pacifičkim preokretom i geomagnetskim poremećajem poznatim kao geomagnetski "jerk" iz 2017. godine.
Autori su takođe identifikovali talasasta ubrzanja i brzo promenljive strukture toka koje su bile skrivene u ranijim bazama podataka, što ukazuje na kompleksnije unutrašnje dinamike nego što su ranije modeli predviđali.
Iako je Swarm lansiran nakon događaja iz 2010. godine, njegovi visokoprecizni podaci osvetljavaju ponašanje jezgra u narednom periodu — izjavila je Anja Strømme, rukovodilac misije Swarm pri ESA.
Iako se ovi procesi odvijaju duboko ispod površine i ne predstavljaju neposrednu pretnju za život ili klimu, igraju ključnu ulogu u zaštiti planete: magnetsko polje štiti atmosferu i tehnološke sisteme od sunčevih naelektrisanih čestica. Razumevanje promena u jezgru može unaprediti procene svemirskog vremena, pouzdanost navigacionih sistema i rad svemirskih letelica.
Ovo istraživanje pokazuje da se regionalne promene u toku jezgra mogu pojaviti brzo, u roku od jedne decenije, ukazala je Elisabetta Iorfida, naučnica u Swarm timu ESA.
Autori naglašavaju da rezultati otvaraju put za dalja istraživanja mogućih interakcija između spoljašnjeg jezgra, unutrašnjeg jezgra i donjeg omotača, posebno u zoni granice jezgro-omotač koja je ključna za dinamiku duboke Zemlje.
Studija je objavljena u časopisu Journal of Studies of Earth's Deep Interior.
Pomozite nam da budemo bolji.
