Istraživanje Al Jazeere: Izraelska vojna kontrola u Gazi, južnom Libanu i Siriji šira od zvaničnih mapa

Od 7. oktobra 2023. izraelske vojne karte u regionu prestale su da budu samo linije na papiru. Nakon svakog sporazuma o prekidu vatre pojavile su se mape, ali na terenu su se postavljala pitanja: gde se snage stvarno nalaze i da li linije na mapama odgovaraju fizičkim oznakama, rušenjima i položajima?

Metodologija

Digital Investigations Team iz Open Source Unit-a Al Jazeere kombinovao je nekoliko izvora: zvanične izraelske mape, satelitske snimke nastale nakon prekida vatre, GIS-prostorne analize i podatke iz projekta ACLED (Armed Conflict Location & Event Data Project). Tim se fokusirao na tri oblasti: Pojas Gaze, južni Liban i južnu Siriju.

INTERACTIVE - Israel south lebanon bint jbeil map-1777363494

Gaza — "Žuta linija" i pomeranje markera

Na mapama sporazuma o prekidu vatre (10. oktobar 2025) pojavila se tzv. „Žuta linija”, predstavljena kao granica izraelske vojne kontrole unutar Pojasa, sa procenjenom površinom od oko 200 km² (77 sq mi). Međutim, geolokacija žutih betonskih blokova i analiza satelitskih snimaka do početka februara 2026. pokazala je da su ti markeri u više navrata prelazili deklarisanu liniju — ponekad i stotinama metara.

Vlada Media Office u Gazi je 20. novembra javila da su izraelske snage napredovale u istočne delove grada Gaze i pomerile markere zapadnije za otprilike 300 m, što je pratile i prisile evakuacije iz naselja Šudžeja i Tuffah. Prema mapama iz oktobra 2025, Žuta linija je pokrivala oko 53% ukupne površine Gaze, dok je u severnom delu i gradu Gazi procenat pod kontrolom porastao sa 67,3 km² na 73,9 km² (54,7%), što predstavlja povećanje od 4,7 procentna poena.

INTERACTIVE - Israel grabs land in the Golan Heights Syria map-1765267649

Južni Liban — zoniranje i dokazi rušenja izvan linija

Prema zvaničnim mapama koje je Izrael objavio nakon sporazuma od 17. aprila 2026, područja pod izraelskom kontrolom u južnom Libanu iznosila su oko 570 km² (220 sq mi). Pregled satelitskih snimaka u periodu od 24. aprila do 19. maja 2026. pokazao je da su se operacije rušenja i dejstva odvijala i u naseljima koja se nalaze izvan tih deklarisanih granica. Kao primer, snimci Zawtar al-Sharqiyah jasno prikazuju stanje pre (24. april 2026.) i posle (19. maj 2026.) rušenja.

Južna Sirija — fiksne pozicije i učestali upadi

U južnoj Siriji nema jedinstvene zvanične izraelske linije kao u Gazi ili Libanu. Zato je istraga mapirala trajne izraelske vojne položaje izvan takozvane "Alpha Line" koja odvaja okupirane Golanske visove od ostatka Sirije. Analiza pokazuje da se ti položaji povezuju i formiraju kontinuiranu traku od Jabal al-Sheikha do reke Jarmuk.

Perimetar koji obuhvata trajne položaje i područja de facto kontrole procenjen je na približno 235 km² (90,7 sq mi). Pored toga, podaci ACLED-a dokumentuju preko 800 upada izraelskih snaga unutar sirijske teritorije između 8. decembra 2024. i 16. januara 2026., od kojih je jedan zabeležen i do dubine od oko 63 km (39 mi) unutar Sirije u aprilu 2025.

Zaključci i ukupna procena

Kombinovana analiza ukazuje da je izraelska vojna prisutnost u ove tri regije složenija i šira od onoga što prikazuju pojedinačne zvanične mape. Istraživanje procenjuje ukupnu površinu pod izraelskom kontrolom na otprilike 1.000 km² (386,1 sq mi), raspoređenu između Gaze, južnog Libana i južne Sirije. U Gazi i Libanu ta procena počiva na granicama objavljenim od strane izraelske vojske, dok je za Siriju korišćena nezavisna geografska procena de facto uticaja.

Ključna zapažanja: fizički markeri se pomeraju, satelitski snimci dokumentuju rušenja izvan deklarisanih zona, a učestali incidirajući upadi u Siriji proširuju operativni domet.