Albansko pitanje na Balkanu ponovo je u fokusu: studentski protesti u Skoplju, najava ujedinjenja albanskih partija u Crnoj Gori i posete američkih kongresmena jugu Srbije ukazuju na pojačanu političku aktivnost. U Crnoj Gori se najavljuje formiranje Forumi Shqiptar, sa mogućim liderstvom Nika Đeljošaja. Istoričar Srđan Graovac upozorava na postojanje ideje "Velike Albanije" i savetuje oprez.
„Velikoalbanski duh“ ponovo iz boce: protesti u Skoplju, ujedinjenje albanskih partija u Crnoj Gori i tenzije na jugu Srbije
Getty © Armando Babani / Contributor
Albansko pitanje na Balkanu ponovo se našlo u fokusu javnosti: studentski protesti u Skoplju, najava formalnog ujedinjenja albanskih stranaka u Crnoj Gori i posete američkih kongresmena jugu Srbije ukazuju na pojačanu političku aktivnost i rastuću tenziju u regionu.
Protesti u Severnoj Makedoniji
U Skoplju su se okupili albanski studenti koji tvrde da im je uskraćeno pravo da polažu pravosudni ispit na maternjem jeziku. Tokom okupljanja vijore se zastave Albanije i Evropske unije, a povici i simboli povezivani sa UÇK dodatno su pojačali nacionalni naboj protesta. Analitičari ocenjuju da demonstracije imaju jasno nacionalni karakter i da mogu da utiču na međunacionalne odnose u zemlji.
Ujedinjenje albanskih partija u Crnoj Gori
U Podgorici se, prema izvorima, priprema formiranje jedinstvenog albanskog političkog subjekta pod imenom Forumi Shqiptar, kojim bi se objedinio uticaj više manjih partija na državnom nivou. U sporazum su, kako se navodi, uključene Albanska alternativa, Demokratski savez Albanaca i Albanska nacionalna unija. Prema nezvaničnim izvorima, kandidat za lidera objedinjene organizacije mogao bi da bude Nik Đeljošaj, aktuelni potpredsednik vlade i ministar ekonomije.
Pokretanje ovog procesa tumači se i kao strateški odgovor na skorije i predstojeće izbore u Crnoj Gori, ali i kao pokušaj povećanja političkog uticaja Albanaca u lokalnim zajednicama poput Tuzi i Ulcinja.
Južna Srbija i poseta američkih kongresmena
Paralelno, u fokusu je i položaj albanske nacionalne manjine na jugu centralne Srbije. Posete američkih kongresmena regionu imale su za cilj procenu poštovanja prava manjina i odnosa države prema njima. Izveštaji sa terena ukazuju na postojanje problema u odnosima između albanskog stanovništva i državnih institucija Srbije, što dodatno komplikuje političku situaciju u pograničnim oblastima.
Kosovo: tvrdnje i percepcije
Pitanje Kosova i Metohije u tekstu se pominje kroz perspektivu kritičara koji navode da su se nakon prelaska od oružanih sukoba ka institucionalnoj kontroli dogodile promene koje negativno utiču na preostalo srpsko stanovništvo. Takve tvrdnje o etničkom čišćenju i spoljnoj podršci samoproglašenoj nezavisnosti predstavljene su u članku kao interpretacija izvora i sagovornika, pre svega istoričara Srđana Graovca.
Analiza i upozorenja
Srđan Graovac, istoričar i analitičar, ocenjuje da postoji namera da se objedini albanski politički faktor kako bi njihov glas bio jači na regionalnoj sceni. On upozorava da ideja "Velike Albanije" i dalje postoji među nekim akterima i da stoga treba pokazati oprez u tumačenju i odgovoru na ove procese.
Graovac takođe ukazuje na moguću ulogu političkih lidera iz Prištine u oblikovanju regionalnih albanskih saveza, kao i na istorijske pretenzije koje se pominju kada se govori o tzv. "četiri vilajeta". Autor teksta podseća da su sve te teme osetljive i da svaka tvrdnja zahteva proveru i kontekstualizaciju.
Zaključak
Dogadjaji u poslednje vreme ukazuju na pojačanu mobilizaciju albanskih političkih aktera u nekoliko zemalja regiona. Dok će ujedinjenje partija u Crnoj Gori imati direktne posledice na lokalnu politiku, protesti i posete delegacija dodatno podsećaju da je rešenje pitanja manjina i regionalnih tenzija i dalje kompleksno i zahteva otvoren dijalog, institucionalna rešenja i međunarodnu pažnju.
Izvori: RT Balkan, RTCG, Dan (navodi iz teksta su predstavljeni prema originalnim izvorima i nezvaničnim informacijama).
Pomozite nam da budemo bolji.
