Sirijske vlasti i OPCW otkrili su municiju, prekursorne hemikalije i dokumentaciju povezanu sa starim programom hemijskog oružja, a 18 osoba je privedeno kao osumnjičeni. Među pronađenim predmetima su bombe i projektili slični onima iz napada u Ghouti 2013. i Al-Latamenahu 2017. Eksperti upozoravaju da tehnička usklađenost sa ranijim dokazima može ojačati međunarodne istrage i podstaći procesuiranje odgovornih za ratne zločine. Forenzičke analize OPCW-a su u toku i biće ključne za dalji pravni tok događaja.
Otkriveni arsenali hemijskog oružja u Siriji mogu dovesti do procesuiranja ratnih zločina, tvrde stručnjaci
A drawing exhibition by a group of young men and women depicting various scenes related to the chemical attack, during an event commemorating the 12th anniversary of the attack on August 21, 2025 in Moadamiyat Al-Sham, Syria. (photo credit: Ali Haj Suleiman/Getty Images)
Sirijske vlasti su saopštile da su zaplenile municiju, prekursorne hemikalije, opremu za mešanje i hiljade stranica dokumenata povezanih sa programom hemijskog oružja iz perioda režima Bašara al-Asada, dok je 18 osoba uhapšeno pod sumnjom da su upravljale tim programom.
Šta je pronađeno i ko su osumnjičeni
Prema izjavama sirijskih zvaničnika i potvrdi Organizacije za zabranu hemijskog oružja (OPCW), inspekcijske i verifikacione misije identifikovale su desetine municije i hemijskih materijala na više lokacija u zemlji. Među pronalascima su više od 70 raketa i bombi, uključujući 54 vazdušne bombe koje podsećaju na one korišćene u napadima u Al-Latamenahu 2017. i 25 kopnenih projektila sličnih onima iz istočne Ghoute 2013. Nacionalni zvaničnici kažu da su privedena 18 lica, među kojima su navodno visoki vojski, politički i tehnički zvaničnici; identiteti i detalji istrage nisu objavljeni.
Stručna ocena i pravne implikacije
Penzionisani brigadni general Mustafa al-Sheikh rekao je za The Media Line da bi tehnička podudarnost između novootkrivenih materijala i dokaza iz ranijih napada — poput onih u Ghouti i Al-Latamenahu — mogla znatno ojačati međunarodne istrage i osnažiti pravne postupke protiv odgovornih. UN istraga iz 2013. utvrdila je da je sarin upotrebljen u Ghouti, pri čemu je 85% testiranih uzoraka krvi bilo pozitivno na ovaj nervni agens; ti nalazi su tada bili okarakterisani kao ratni zločin od strane tadašnjeg generalnog sekretara Ban Ki-moona.
Ghouta residents commemorate the 12th anniversary of the chemical attack on August 21, 2025 in Zamalka, Syria. (credit: Ali Haj Suleiman/Getty Images)
„Bilo kakvo tehničko poklapanje između novootkrivenih materijala i ranije dokumentovanih dokaza moglo bi da pruži dodatne osnove za pravnu odgovornost,“ rekao je Mustafa al-Sheikh.
Međunarodni kontekst i dalje procedure
Dok su francuski sudovi izdali međunarodni nalog za hapšenje Bashara al-Asada u vezi sa napadima iz 2013. godine, a pojedine države kao Nemačka i Švedska pokušavaju da koriste univerzalnu jurisdikciju, Međunarodni krivični sud nema automatsku nadležnost jer Sirija nije stranka Rimskog statuta. OPCW je saopštio da materijali prolaze tehničku analizu njihovih eksperata, a rezultati tih analiza biće ključni za utvrđivanje porekla, načina skladištenja i eventualnih povezanosti sa dokumentovanim hemijskim incidentima tokom rata.
Reakcije i značenje otkrića
Sirijski ministar spoljnih poslova Asaad al-Shaibani naglasio je da su nacionalni timovi obezbedili i prebacili pronađene materijale u bezbedne objekte u pripremi za uništavanje, dok je američki specijalni izaslanik za Siriju Thomas Barrack ocenio otkrića kao "važnu prekretnicu" za vladavinu prava i međunarodnu bezbednost. Analize i dalje traju, a pronalasci mogu promeniti tok budućih pravnih i političkih procesa koji se tiču odgovornosti za upotrebu hemijskog oružja.
Otkriće dovodi u fokus pitanja transparentnosti prethodnih deklaracija i mogućeg postojanja neprijavljenih rezervi ili operativnih mreža. Ako nezavisne analize potvrde povezanost pronalazaka sa ranijim napadima, to bi moglo otvoriti nove pravne puteve za procesuiranje odgovornih i potaknuti dalju međunarodnu saradnju u istrazi ratnih zločina.
Napomena: Sve tehničke tvrdnje ostaju podložne potvrdi nakon završetka forenzičkih analiza koje sprovodi OPCW i nezavisni eksperti.
Pomozite nam da budemo bolji.
