Dronovi Ne Zamenjuju Artiljeriju, Ali Je Čine Težom Za Upotrebu — Kako Se Topovi Prilagođavaju

U videu Ministarstva odbrane Rusije od 6. aprila 2026. prikazana je samohodna haubica Nona‑S sa protivdron zaštitom; dok se vozilo postavljalo, posada je koristila čuvare sa sačmaricama da nadgledaju prilaz dronova.

Glavna teza

Dronovi sada izazivaju 70–80% zabeleženih gubitaka na bojištu između Rusije i Ukrajine, što je promenilo dinamiku upotrebe artiljerije. Međutim, to ne znači da su dronovi zamenili artiljeriju kao izvor razorne vatre — već su je učinili mnogo težom za primenu. Dronovi masovno olakšavaju otkrivanje i navođenje prema artiljerijskim položajima, primoravajući topništvo da menja taktike kako bi preživelo i nastavilo da deluje.

Images captured from a video posted on social media. A Ukrainian drone detects a Russian artillery position (left). A Ukrainian artillery unit fires its howitzers at this target (center). The Ukrainian drone tracks where the rounds hit to ensure the Russian artillery position is destroyed.Social Media Capture

Ograničenja dronova

Iako su uticajni, dronovi imaju jasna ograničenja: kompromis između nosivosti, trajanja baterije, manevarnosti i brzine leta često znači da nemaju dovoljnu nosivost za pouzdano uništavanje oklopnih ili dobro utvrđenih ciljeva. Pogođeni su i vremenskim uslovima, konfiguracijom terena i elektronskim ratovanjem. Pored toga, većina operacija i dalje funkcioniše po principu "jedan operater — jedan dron", što otežava sinhronizovane, masovne napade više diferentnih sistema.

Komplementarnost: dronovi i artiljerija rade zajedno

U praksi se često koristi kombinacija: dronovi otkrivaju i obeležavaju ciljeve, a artiljerija isporučuje destruktivne efekte. Brojni snimci sa obe strane pokazuju scenario u kojem izviđački dron locira artiljerijski položaj, topovi ispale salvu, a dron nadgleda pad i korekciju pogodaka.

Image capture from a video posted on social media by the Russian Ministry of Defense. The video shows a Msta-S self-propelled howitzer moving out from a hidden position (top left), moving quickly across terrain (bottom left), and firing several rounds (right).Social Media Capture

Ilustracija: Ukrajinski dron detektuje ruski artiljerijski položaj (levo). Ukrajinska haubica izvodi gađanje (centar). Dron prati pad granata kako bi potvrdio efekat (desno).

Zašto artiljerija i dalje ostaje ključna

Artiljerija obavlja zadatke koje dronovi teško mogu zameniti: dugotrajno suzbijanje položaja, razbijanje utvrđenja, oblikovanje bojišta pre ofanzive, ometanje komandovanja i logistike i prinuda protivnika da ostane pod zaklonom. Jedna baterija može održavati kontinuiranu paljbu preko velikog prostora i istovremeno gađati više ciljeva, a projektili mogu detonirati posle prolaza kroz šumski pokrivač ili lake objekte — nešto što većina krilatih ili maličnih dronova ne može efikasno postići.

Taktike preživljavanja artiljerije

Istorijski pristup "pucaj i beži" (shoot-and-scoot) postao je obavezan. Sa rastućim brojem izviđačkih dronova, posade moraju da skrate vreme boravka u položaju, povećaju kamuflažu, disperzu i mobilnost. Primeri iz prakse uključuju: samohodne haubice koje ostaju skrivene dok se ne aktiviraju, brzo zauzimanje unapred pripremljenih položaja, ispaljivanje ograničenog broja granata i brza promena lokacije. Takođe se koristi veća udaljenost od fronta — artiljerija deluje iz pozicija izvan dometa većine taktčkih dronova i loitering municije, pa se po potrebi privremeno približava.

Image captured from a video posted on social media on May 20, 2026. The video shows a car driving down a highway passing a Ukrainian Archer self-propelled howitzer, preparing to fire.Social Media Capture

Video primer: Msta‑S izlazi iz skrivene pozicije, ubrzano se kreće i ispaljuje nekoliko projektila pre povlačenja.

Posledice za tempo borbenih dejstava

Zbog rizika od detekcije, obim i intenzitet artiljerijske vatre su opali u odnosu na rane faze rata, kada su duge paljbe bile češće. Svaki ispaljeni metak povećava rizik otkrivanja položaja, pa jedinice zadovoljavaju operativne efekte sa manjim brojem preciznih salvi i češćim pomeranjima. Ipak, artiljerija ostaje veoma ranjiva — prema izjavama u terenu, topovi koji rade aktivno obično ne mogu dugo ostati neprimećeni.

Tehnička i taktička rešenja

Buduća rešenja uključuju bolju protivdron zaštitu, smanjenje vizuelnog i termalnog potpisa, veću automatizaciju postupaka zauzimanja i napuštanja položaja, kao i veći domet oružja. Automatizacija može skratiti vreme zadržavanja u položaju dovoljivo da se smanji izloženost. Pored toga, Rusija je već pojačala upotrebu vođenih kliznih bombi i sličnih sredstava koja mogu pogoditi duboke ciljeve bez izlaganja posada artiljerije.

Zaključak

Dronovi su promenili prirodu sukoba — učinili su artiljeriju ranjivijom i prisilili na taktičku evoluciju — ali nisu je zamenili. Artiljerija ostaje centralna u obavljanju teških i masovnih dejstava, dok će njena sposobnost preživljavanja i efikasnosti zavisiti od novih tehnologija, taktičkih promena i integracije protivdron mera.