Tim astronoma je posle 50 godina potrage otkrio dokaze o vetru koji izlazi iz Sagittarius A*, supermasivne crne rupe u centru Mlečnog Puta. Analizom pet godina podataka sa ALMA-e uočena je stožasta šupljina duga ~3 svetlosne godine u hladnom molekularnom gasu, za koju se veruje da ju je stvorio topliji gas iz crninog ručnog vetra. Nalaz je potvrđen poravnanjem sa Chandra rendgenskim snimcima, a procena trajanja vetra iznosi oko 20.000 godina.
Posle 50 Godina Potrage Otkriven Vetar Iz Crne Rupe U Srcu Mlečnog Puta
Views of the heart of the Milky Way captured by Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array (ALMA) and the Chandra X-ray telescope. | Credit: X-ray: NASA/CXC/Northwestern Univ./M. Gorski; Radio: ESO/NAOJ/NRAO/ALMA; Image processing: NASA/CXC/SAO/K. Arcand and P. Edmonds. NASA/UMass/D.Wang et al.
Nakon pola veka potrage, astronomi su konačno pronašli ubedljive dokaze o vetru koji izlazi iz Sagittarius A* (Sgr A*), supermasivne crne rupe u centru naše galaksije. Otkriće produbljuje razumevanje procesa koji vladaju oko supermasivnih crnih rupa i otvara prozor u „mirniji” režim njihovog ponašanja.
Kako su došli do otkrića
Tim je analizirao pet godina dubokih opservacija iz Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array (ALMA), niza od 66 radio-antenna u severnom Čileu. ALMA je omogućila najoštriju do sada snimljenu sliku hladnog molekularnog gasa u radijusu od oko 3 svetlosne godine od Sgr A*. Na tim snimcima uočena je stožasta šupljina dugačka približno tri svetlosne godine.
Composite image of the Milky Way center, combining radio data from ALMA and X-ray data from Chandra. | Credit: X-ray: NASA/CXC/UMass/D. Wang et al.; radio: ALMA(ESO/NAOJ/NRAO)/S. Longmore et al. Background: ESO/D. Minniti et al.
Istraživači smatraju da je tu šupljinu izbacio topliji gas koji stiže iz vetra crne rupe — ili tako što je gurao hladni gas ispred sebe, ili tako što ga je zagrevao do temperatura pri kojima više nije vidljiv u molekularnim linijama.
Mark Gorski (Northwestern): Sa novim opservacijama prvi put imamo dovoljno čist pogled da vidimo otisak vetra. Pogledali smo podatke i rekli: 'Evo ga. To je stvar koju su svi tražili 50 godina.'
Potvrda i značaj
Da bi isključili da je reč o artefaktu ili o uticaju zvezdanih vetrova, tim je poređao rezultate sa rendgenskim snimcima NASA-inog teleskopa Chandra. Rendgenski podaci su se precizno poravnali sa molekularnom šupljinom, što dodatno potvrđuje hipotezu o vetru iz Sgr A*.
An image of Sagittarius A*, the supermassive black hole at the heart of the Milky Way. | Credit: EHT Collaboration
Iako je Sgr A* danas relativno mirna u poređenju sa aktivnim jezgrima drugih galaksija, procenjuje se da je ovaj vetar trajao otprilike 20.000 godina. Tim je takođe prvi koji je detektovao molekularni gas veoma blizu Sgr A* koji verovatno hrani crnu rupu, što pokazuje da Sgr A* deli ključne osobine sa drugim supermasivnim crnim rupama.
Lena Murchikova (Northwestern): Vetar nije naročito snažan i njegova orijentacija verovatno varira s vremenom. Ovo pokazuje da naša crna rupa nije jedinstvena — daje nam uvid u ponašanje crne rupe u mirnom režimu.
Zaključak
Otkriveni stožac i njegove rendgenske korelacije predstavljaju prvi direktan i ubedljiv dokaz postojanja vetra iz Sgr A* u poslednjih 50 godina potrage. Rad je objavljen 4. juna u časopisu The Astrophysical Journal Letters, i otvara mogućnosti za dalje proučavanje kako relativistički vetrovi utiču na okolinu u centru galaksije.
Pomozite nam da budemo bolji.
