Nova DNK studija iz Catalhoyuka (7000–6000. p.n.e.) pokazuje da su kćeri često ostajale povezane sa istim domovima, dok su muškarci češće menjali prebivalište. Analiza 131 osobe iz 35 domaćinstava i 395 skeleta otkriva da su devojčice često imale mnogo više grobnih priloga nego dečaci, ponekad i do pet puta. To sugeriše moguću matrilokalnost i matrilinearno nasledstvo te postavlja pitanje zašto su se kasnije razvile hijerarhije.
DNK Iz Catalhoyuka: Žene Su Ostajale U Domu, Muškarci Su Se Selili — Dokazi O Mogućoj Matrilokalnosti
Photo Credit: iStock
Sveža analiza drevnog DNK sa neolitskog lokaliteta Catalhoyuk, jednog od najpoznatijih ranih gustih naselja na svijetu, otkriva upečatljive obrasce u organizaciji domaćinstava: izgleda da su žene češće ostajale vezane za određene kuće, dok su muškarci u odraslom dobu češće napuštali mesto rođenja.
Podaci i metodologija
U radu objavljenom u časopisu Science, autori su analizirali genomsku vezu između 131 osobe povezanih sa 35 domaćinstava. Lokalitet, danas pod UNESCO zaštitom, bio je naseljen približno od 7000. do 6000. godine p.n.e. Pored genomskih podataka, u analizu su uključeni i nalazi iz oko 395 skeleta sahranjenih ispod podova kuća.
Glavni nalazi
Istraživači navode da su u 70–100% slučajeva ženska potomstva ostajala povezana sa zgradama, što sugeriše da su kćeri verovatnije ostajale u istim domovima kroz generacije, dok su odrasli muškarci češće menjali prebivalište. Podaci takođe ukazuju na češće tragove naslednih veza preko majke.
Analiza grobnih priloga pokazuje da su devojčice — uključujući i dojenčad — u proseku bivale sahranjivane sa mnogo većim brojem priloga nego dečaci, u nekim slučajevima i do pet puta više. To je neuobičajeno za neolitske evropske zajednice koje su do sada bile predmet genomskih istraživanja.
Društveni kontekst i implikacije
Skup dokaza čini Catalhoyuk retkim primerom prethistorijske zajednice koja deluje matrilokalno, a moguće i matrilineerno. Nalazi dovode u pitanje ideju da su muško-orijentisane društvene strukture bile univerzalni ili nužni model nakon prelaza na poljoprivredu. Arheolozi takođe ističu znake relativne društvene jednakosti: ranije izotope studije nisu pokazale značajne razlike u ishrani između žena i muškaraca, a dosad nije pronađeno jasno dokazano izdvajanje bogatijih ili moćnijih članova zasnovano na tipovima zgrada ili ukrasa.
Još jedna zanimljiva osobina lokaliteta je nedostatak dokaza o dugotrajnim, organizovanim sukobima tokom vekova naseljavanja, što dodatno komplikuje priču o tome kako i zašto su kasnije nastajale hijerarhije.
Ian Hodder, koji je više od dve decenije vodio iskopavanja u Catalhoyuku, rekao je za Al Jazeeru da nalazi sugerišu da su žene imale "centralnu, ali ne i dominantnu ulogu". Dodao je da veće pitanje glasi: "Zašto smo postali hijerarhični?"
Zaključak: Kombinacija genetskih podataka, arheoloških nalaza i analize grobnih priloga upućuje na to da je Catalhoyuk bio društvo u kojem su žene imale značajnu ulogu u vezama doma i nasledstvu — model koji se razlikuje od mnogih drugih ranih evropskih zajednica i koji otvara važna pitanja o društvenim promenama u praistoriji.
Pomozite nam da budemo bolji.
